Información básica sobre lexislación

As fontes do Dereito

As fontes do ordenamento xurídico español son: a lei, o costume e os principios xerais do dereito (art. 1.1 do Código Civil).

A xurisprudencia complementará o ordenamento xurídico coa doutrina que, de modo reiterado, estableza o Tribunal Supremo ao interpretar e aplicar a lei, o costume e os principios xerais do dereito.

Las normas jurídicas contenidas en los tratados internacionales no serán de aplicación directa en España en tanto no hayan pasado a formar parte del ordenamiento interno mediante su publicación íntegra en el "Boletín Oficial del Estado".

Entrada en vigor, derrogación e irretroactividad das leis

As leis entrarán en vigor aos vinte días da súa completa publicación no «Boletín Oficial do Estado», se nelas non se dispón outra cousa (art. 2.1 Código Civil).

As leis só se derrogan por outras posteriores. A derrogación terá o alcance que expresamente se dispoña e estenderase sempre a todo aquilo que na lei nova, sobre a mesma materia sexa incompatible coa anterior. Pola simple derrogación dunha lei non recobran vixencia as que esta derrogase. (art. 2.2 Código Civil).

As leis non terán efecto retroactivo, se non dispuxesen o contrario (art. 2.3 Código Civil).

Que clases de normas existen?

Pódese establecer a seguinte clasificación das normas escritas:

A Constitución de 1978
As Leis
- Leis e disposicións do Goberno con rango de Lei: Reais Decretos-Lei e Reais Decretos-Lexislativos.
- Leis das Comunidades Autónomas.
Os Regulamentos
- Regulamentos: Reais Decretos, Ordes ministeriais, Resolucións, Instrucións e Circulares.
- Regulamentos emanados dos Consellos de Goberno das Comunidades Autónomas.

Ao expandir este botón, péchase o botón expandido previamente.

É a máxima norma do ordenamento xurídico español e as demais normas dítanse en desenvolvemento da mesma. As normas existentes con anterioridade á súa promulgación tiveron que ser adaptadas aos principios que a inspiran.

La Constitución tiene dos partes:

La dogmática, en la que se recogen los principios fundamentales que la inspiran.
La orgánica, en la que se explica la organización y el funcionamiento del sistema democrático español.

Ao expandir este botón, péchase o botón expandido previamente.

Pódense facer as seguintes clasificacións:

Por fonte:

Leis. Poden ser emanadas por:
- as Cortes Xerais,
- o Goberno da Nación
- as Asembleas Lexislativas das Comunidades Autónomas. Son as normas que, tendo rango de lei ,emanaron do poder lexislativo que se deron as Comunidades Autónomas. O límite vén determinado polas competencias propias das mesmas, segundo a Constitución e cada Estatuto de Autonomía. Teñen o mesmo rango normativo que as leis ordinarias emanadas polas Cortes Xerais. Entre ambas as non hai relación de xerarquía, senón de competencia.

Por tipo:

Leis Orgánicas: son as relativas ao desenvolvemento dos dereitos fundamentais e das liberdades públicas, as que aproben os Estatutos de Autonomía e o réxime electoral xeral e as demais previstas na Constitución.

A aprobación, modificación ou derrogación das leis orgánicas esixirá maioría absoluta do Congreso, nunha votación final sobre o conxunto do proxecto.

Un tipo de lei orgánica especial son os Estatutos de Autonomía, xa que estes teñen un procedemento determinado para a súa modificación e derrogación.
Leis ordinarias: son as que aproba o Pleno do Parlamento por maioría simple e non afectan as materias propias das leis orgánicas.
Reais Decretos-Leis. En caso de extraordinaria e urxente necesidade, o Goberno poderá ditar disposicións lexislativas provisionais, que tomarán a forma de Decretos-leis, e que non poderán afectar o ordenamento das institucións básicas do Estado, aos dereitos, deberes e liberdades dos cidadáns regulados no Título I da Constitución, ao réxime das Comunidades Autónomas nin ao dereito electoral xeral.
Decretos-leis. Deberán ser inmediatamente sometidos a debate e votación de totalidade por Congreso dos Deputados, convocado para o efecto se non estivese reunido, no prazo dos trinta días seguintes á súa promulgación. O Congreso haberá de pronunciarse expresamente dentro do este prazo sobre a súa validación ou derrogación, para o que o regulamento establecerá un procedemento especial e sumario.

Durante o prazo establecido no apartado anterior, as Cortes poderán tramitalos como proxectos de lei polo procedemento de urxencia.
Reais Decretos-Lexislativos. As Cortes Xerais poderán delegar no Goberno a potestade de ditar normas con rango de lei sobre materias determinadas non incluídas no artigo anterior.

A delegación lexislativa deberá outorgarse mediante unha lei de bases, cando o seu obxecto sexa a formación de textos articulados ou por unha lei ordinaria cando se trate de refundir varios textos legais nun só.

A delegación lexislativa haberá de outorgarse ao Goberno de forma expresa para materia concreta e con fixación do prazo para o seu exercicio. A delegación esgótase polo uso que dela faga o Goberno mediante a publicación da norma correspondente. Non poderá entenderse concedida de modo implícito ou por tempo indeterminado. Tampouco poderá permitir a subdelegación a autoridades distintas do propio Goberno.

As leis de bases delimitarán con precisión o obxecto e alcance da delegación lexislativa e os principios e criterios que han de seguirse no seu exercicio. Os textos articulados que se elaboren en ningún caso superarán os límites establecidos pola lei de bases. Hai dúas limitacións concretas para as leis de bases:

Non poderán autorizar a modificación da propia lei de bases.
Non poderán facultar para ditar normas con carácter retroactivo.

A autorización para refundir textos legais determinará o ámbito normativo a que se refire o contido da delegación, especificando se se circunscribe á mera formulación dun texto único ou se se inclúe a de regularizar, aclarar e harmonizar os textos legais que han de ser refundidos. Son os denominados textos refundidos.

Sen prexuízo da competencia propia dos Tribunais, as leis de delegación poderán establecer en cada caso fórmulas adicionais de control.

Ao expandir este botón, péchase o botón expandido previamente.

O exercicio da potestade regulamentaria corresponde ao Goberno, de acordo con a Constitución e as leis.

Os regulamentos non poderán regular materias obxecto de reserva de Lei nin infrinxir normas co este rango. Ademais, sen prexuízo da súa función de desenvolvemento ou colaboración con respecto á Lei, non poderán tipificar delitos, faltas ou infraccións administrativas, establecer penas ou sancións, así como tributos, canons ou outras cargas ou prestacións persoais ou patrimoniais de carácter público.

Os regulamentos axustaranse ás seguintes normas de competencia e xerarquía:

Disposicións aprobadas por Real Decreto do Presidente do Goberno ou do Consello de Ministros.
Disposicións aprobadas por Orde Ministerial.

Ningún regulamento poderá vulnerar preceptos doutro de xerarquía superior.

Son nulas las resoluciones administrativas que vulneren lo establecido en un reglamento, aunque hayan sido dictadas por órganos de igual o superior jerarquía que el que lo haya aprobado.

Que é unha norma consolidada?

Norma consolidada é aquela que integra no seu texto orixinal todas as modificacións e correccións que tivo desde a súa orixe.

AVISO

Os documentos aquí recollidos teñen unicamente carácter informativo; só os publicados no «Boletín Oficial do Estado» ou contidos en certificacións emitidas de conformidade coa normativa vixente teñen carácter de auténticos.