Eliminación de residuos domésticos

Son residuos perigosos ou non perigosos xerados nos fogares como consecuencia das actividades domésticas. Considéranse tamén residuos domésticos os similares en composición e cantidade aos anteriores xerados en servizos e industrias, que non se xeren como consecuencia da actividade propia do servizo ou industria, por exemplo, os restos de alimentos ou envases que depositen os empregados nas papeleiras da zona de oficinas dunha instalación industrial.

Inclúense tamén nesta categoría os residuos xerados nos fogares de, entre outros, aceites de cociña usados, aparellos eléctricos e electrónicos, téxtil, pilas, acumuladores, mobles, aveños e colchóns, así como os residuos e cascallos procedentes de obras menores de construción e reparación domiciliaria.

Tamén se consideran residuos domésticos aqueles procedentes da limpeza de vías públicas, zonas verdes, áreas recreativas e praias, os animais domésticos mortos e os vehículos abandonados.

As Entidades Locais son as encargadas de prestar, de forma obrigatoria, os servizos de recollida, transporte e tratamento dos residuos domésticos xerados nos fogares, comercios e servizos. O modelo de separación e os sistemas de recollida e tratamento dependen, por tanto, da propia organización de cada entidade local e está regulado nas ordenanzas municipais correspondentes. No entanto, as entidades locais deberán establecer unha rede de recollida suficiente que incluirá puntos limpos ou, no seu caso, puntos de entrega alternativos que fosen acordados pola entidade local para a retirada gratuíta dos mesmos.

En España existen diversos modelos de separación dos diferentes tipos de residuos domésticos, dependendo do número e tipo de fraccións a separar polo usuario en orixe. Os modelos máis habituais son os seguintes:

• 5 fraccións: vidro, papel-cartón, envases lixeiros, fracción orgánica e resto.
• 4 fraccións: vidro, papel-cartón, envases lixeiros e resto (incluíndo fracción orgánica).
• 4 fraccións + poda: vidro, papel-cartón, envases lixeiros, resto (incluíndo fracción orgánica) e residuos de xardinaría.

Estas recollidas principais ou ordinarias compleméntanse con outras recollidas específicas de residuos voluminosos, de pilas, téxtil, aceites ou outros. Ademais, cada vez máis municipios xa dispoñen de servizos de punto limpo.

A Lei 7/2022, do 8 de abril, de residuos e chans contaminados para unha economía circular, modifica estes modelos de recollida, ampliando as fraccións de residuos para as que a recollida separada é obrigatoria. Así, desde 2024 é obrigatoria a recollida separada dos biorresiduos (sendo obrigatoria desde o 30 de xuño de 2022 para municipais con máis de cinco mil habitantes). Ademais, desde 2025 os téxtiles, os aceites de cociña usados e os residuos domésticos perigosos tamén deben ser recollidos separadamente.

Os sistemas de recollida son o conxunto de medios que facilitan a recollida dos residuos domésticos desde o punto de achega ata o primeiro destino. A configuración dos sistemas de recollida está relacionada co modelo de separación escollido. Os sistemas máis frecuentes son os seguintes:

• Porta a porta: consiste en entregar os residuos ao servizo de recollida diante da porta da vivenda ou comercio, en bolsas, pequenos colectores ou a granel, segundo o calendario e horario estipulado para a recollida das distintas fraccións.
• Colectores de superficie/soterrados: é o sistema máis habitual e consiste na localización na vía pública de colectores, onde os cidadáns depositan os residuos domésticos, para posteriormente ser baleirados polos servizos de recollida.
• Neumática: consiste nunha serie de caixas de correos de vertedura conectados mediante tuberías subterráneas ao momento de captura desde onde se realiza unha aspiración do circuíto.
• Puntos limpos: son centros de achega e almacenamento selectivos de residuos domésticos que non son obxecto de recollida domiciliaria, como poden ser, metais, cables, madeira, roupa, mobles, aparellos eléctricos e electrónicos, radiografías ou lámpadas. Estas instalacións destínanse principalmente para uso de particulares e pequenos comercios (mesmo de pequenos industriais e servizos municipais) de acordo con as especificacións das correspondentes ordenanzas municipais. Estes puntos limpos poden ser fixos ou móbiles.
• Recollidas específicas: ademais dos servizos de punto limpo, para algunhas fraccións como pilas, fármacos, residuos de aparellos eléctricos e electrónicos, voluminosas, téxtil, cascallos ou podas e restos vexetais, tamén se prestan outras recollidas específicas con diferentes modalidades e localizacións do servizo como as recollidas a demanda, en equipamentos ou en comercios.

Os Concellos teñen normas sobre a recollida de residuos domésticos, prestan obrigatoriamente ese servizo e poden cobrar taxas polo mesmo.

Accede ao mapa de Entidades Locais para seleccionar o municipio do teu interese.