Imposto sobre a renda das persoas físicas

A tributación depende da residencia fiscal

Ser residente fiscal en España ou no estranxeiro comporta obrigas tributarias diferentes. Os contribuíntes que teñen a residencia fiscal en España tributan pola súa renda mundial. En cambio, os que residen no estranxeiro só tributan en España polas rendas que se consideren obtidas en territorio español. En ambos os casos, a tributación ha de entenderse sen prexuízo das disposicións dun Convenio para evitar a dobre imposición que resulte aplicable.

Serán contribuíntes polo Imposto sobre a Renda das Persoas Físicas (IRPF) as persoas físicas que teñan a súa residencia fiscal en territorio español. O período impositivo é o ano natural, sen que o cambio de residencia supoña a interrupción do este período. Por tanto, unha persoa física será residente ou non residente durante todo o ano natural.

Serán contribuíntes polo Imposto sobre a Renda de non Residentes (IRNR) as persoas físicas e entidades non residentes en territorio español que obteñan rendas no mesmo. A forma de suxeición a este imposto depende de se as rendas obtéñense mediante un establecemento permanente situado en territorio español ou sen mediación do mesmo.

Unha persoa física é residente en territorio español cando se dea calquera das seguintes circunstancias:

• Que permaneza máis de 183 días, durante o ano natural, en territorio español. Para determinar este período de permanencia en territorio español computaranse as ausencias esporádicas salvo que o contribuínte acredite a súa residencia fiscal noutro país. No suposto de países ou territorios dos cualificados como xurisdición non cooperativa (1), a Administración tributaria poderá esixir que se probe a permanencia no mesmo durante 183 días no ano natural.

• Que radique en España o núcleo principal ou a base das súas actividades ou intereses económicos de forma directa ou indirecta.

No perderán la condición de contribuyentes por el IRPF, las personas físicas de nacionalidad española que acrediten su nueva residencia fiscal en un país o territorio calificado como jurisdicción no cooperativa (1). Esta regla se aplicará en el periodo impositivo en el que se efectúe el cambio de residencia y durante los cuatro períodos impositivos siguientes.

Pola contra, unha persoa física terá a consideración de non residente en España cando non se cumpra ningún dos requisitos anteriores.

Nota ⁽¹⁾: Con efectos desde o 11 de xullo de 2021, as referencias efectuadas a paraísos fiscais enténdense efectuadas á definición de xurisdición non cooperativa (Anexo IV).

Unha persoa pode ser considerada residente en dous Estados ao aplicar cada un deles a súa normativa interna. Nestes casos, deberase acudir ao Convenio subscrito por aqueles, se existe. Nestes convenios establécense normas para evitar que, a efectos fiscais, unha persoa poida ser considerada residente nos dous Estados. Polo xeral, segundo as estas normas será residente:

1. Do Estado onde teña unha vivenda permanente. Se tivese unha vivenda permanente en ambos os Estados, será residente daquel co que teña relacións persoais e económicas máis estreitas.

2. Se así non puidese determinarse, será residente do Estado onde viva habitualmente.

3. Se vive habitualmente en ambos ou en ningún, será residente do Estado do que sexa nacional.

4. Se é nacional de ambos ou de ningún, as autoridades competentes resolverán o caso de común acordo.

A condición de non residente poderase acreditar mediante a achega dun certificado de residencia noutro Estado emitido polas autoridades fiscais do este Estado. O prazo de validez dos estes certificados esténdese a un ano.

No obstante, la validez del certificado será indefinida cuando el contribuyente sea un Estado extranjero, alguna de sus subdivisiones políticas o administrativas o sus entidades locales.

Unha persoa pode ter permiso de residencia ou residencia administrativa nun Estado e non ser considerada residente fiscal no mesmo.

Declaración polo IRPF

A normativa do IRPF regula os supostos de obriga de declarar por este imposto. Cada ano debe verificarse como está configurada posto que pode ser obxecto de modificación.

Declárase no modelo 100. As declaracións e a confirmación do borrador pódense presentar a través de Internet na sede electrónica da Axencia Tributaria. Os contribuíntes, que cumpran determinados requisitos, tamén poderán confirmar e presentar o borrador a través do teléfono ou, nas oficinas da Axencia Tributaria previa solicitude de cita en ambos os casos.

Os prazos de presentación son, en xeral, de abril a xuño, aínda que deben consultarse cada ano por se se produce algunha pequena variación.

Cada ano realízase unha Campaña informativa sobre a declaración do IRPF e ofrécese un apartado específico na páxina web da Axencia Tributaria con información sobre todos estes aspectos.

Declaración do IRNR, en caso de rendas obtidas sen mediación de establecemento permanente.

Os contribuíntes non residentes están obrigados a presentar autoliquidación do IRNR polas rendas obtidas en territorio español. No entanto, con carácter xeral, non estarán obrigados a presentar a declaración correspondente ás rendas seguintes:

• Respecto das rendas sobre as que se practicou a retención do Imposto.

• Respecto daquelas rendas suxeitas a retención pero exentas en virtude do disposto na Lei do imposto ou nun Convenio de dobre imposición que resulte aplicable.

Cando deba presentarse declaración, utilizarase o modelo 210, cuxo prazo de presentación varía en función do tipo de renda e do resultado da declaración. Pode presentarse en formato de impreso xerado desde a sede electrónica da Axencia Tributaria ou de forma telemática.

Declaración polo IRNR en caso de obtención de rendas mediante establecemento permanente.

Enténdese que unha persoa que realiza actividades económicas operando mediante establecemento permanente en territorio español cando, por calquera título, dispoña no mesmo, de forma continuada ou habitual, de instalacións ou lugares de traballo de calquera índole, nos que realice toda ou parte da súa actividade, ou actúe nel por medio dun axente autorizado para contratar, en nome e por conta do non residente, que exerza con habitualidade estes poderes.

En particular, enténdese que constitúen establecemento permanente: as sedes de dirección, as sucursais, as oficinas, as fábricas, os talleres, os almacéns, tendas ou outros establecementos, as minas, os pozos de petróleo ou de gas, as canteiras, as explotacións agrícolas, forestais ou pecuarias ou calquera outro lugar de exploración ou de extracción de recursos naturais, e as obras de construción, instalación ou montaxe cuxa duración exceda de 6 meses.

Se un contribuínte non residente realiza actividades económicas en territorio español e ten dereito a invocar a aplicación dun Convenio para evitar a dobre imposición asinado entre España e o seu país de residencia, habería que acudir ao artigo específico do Convenio que defina ao establecemento permanente para determinar se opera mediante esta figura.

O modelo de declaración é o mesmo que para os contribuíntes do Imposto sobre Sociedades (modelo 200) e nos mesmos prazos, pero utilizando o modelo 206 como documento de ingreso ou devolución e a clave específica identificativa dos establecementos permanentes.

As persoas físicas que adquiran a súa residencia fiscal en España como consecuencia do seu desprazamento a territorio español poderán optar por tributar polo IRNR, mantendo a condición de contribuíntes polo IRPF, durante o período impositivo en que se efectúe o cambio de residencia e durante os cinco períodos impositivos seguintes, cando, nos termos que se establezan reglamentariamente, cúmpranse as seguintes condicións:

1. Que non fosen residentes en España durante os cinco períodos impositivos anteriores a aquel no que se produza o seu desprazamento a territorio español.

2. Que o desprazamento a territorio español prodúzase, xa sexa no primeiro ano de aplicación do réxime ou no ano anterior, como consecuencia dalgunha das seguintes circunstancias:

   1. Como consecuencia dun contrato de traballo, con excepción da relación laboral especial dos deportistas profesionais regulada polo Real Decreto 1006/1985, do 26 de xuño. Entenderase cumprida esta condición cando se inicie unha relación laboral, ordinaria ou especial distinta da anteriormente indicada, ou estatutaria cun empregador en España.Tamén cando o desprazamento sexa ordenado polo empregador e exista unha carta de desprazamento deste ou cando, sen ser ordenado polo empregador, a actividade laboral préstese a distancia, mediante o uso exclusivo de medios e sistemas informáticos, telemáticos e de telecomunicación. En particular, entenderase cumprida esta circunstancia no caso de traballadores por conta allea que conten co visado para teletrabajo de carácter internacional previsto na Lei 14/2013, do 27 de setembro, de apoio aos emprendedores e a súa internacionalización.

   2. Como consecuencia de la adquisición de la condición de administrador de una entidad. En caso de que la entidad tenga la consideración de entidad patrimonial en los términos previstos en el artículo 5, apartado 2, de la Ley del Impuesto sobre Sociedades, el administrador no podrá tener una participación en dicha entidad que determine su consideración como entidad vinculada en los términos previstos en el artículo 18 de la Ley 27/2014, de 27 de noviembre, del Impuesto sobre Sociedades.

   3. Como consecuencia de la realización en España de una actividad económica calificada como actividad emprendedora, de acuerdo con el procedimiento descrito en el artículo 70 de la Ley 14/2013, de 27 de septiembre, en los términos establecidos reglamentariamente.

   4. Como consecuencia da realización en España dunha actividade económica por parte dun profesional altamente cualificado que preste servizos a empresas emerxentes no sentido do artigo 3 da Lei 28/2022, do 21 de decembro, de fomento do ecosistema de empresas emerxentes, ou que leve a cabo actividades de formación, investigación, desenvolvemento e innovación, percibindo por iso unha remuneración que represente en conxunto máis do 40 % da totalidade dos rendementos empresariais, profesionais e do traballo persoal.

3. Que non obteña rendas que se cualificarían como obtidas mediante un establecemento permanente situado en territorio español salvo no suposto previsto na letra b). 3.º e 4.º deste apartado.

Tamén poderán acollerse a este réxime, o cónxuxe do contribuínte e os seus fillos, menores de vinte e cinco anos ou calquera que sexa a súa idade en caso de discapacidade, ou no suposto de inexistencia de vínculo matrimonial, o proxenitor destes, sempre que se cumpran as determinadas condicións.

Para exercitar esta opción deberán presentar o modelo 149 ante a Administración tributaria. Tamén utilizarán este modelo para renunciar a este réxime ou cando queden excluídos do mesmo por incumprir algunha das condicións determinantes da súa aplicación ou cando finalicen o seu desprazamento.

A declaración do IRPF realizarase no modelo 151.

Traballadores desprazados a España.

Os traballadores por conta allea que non sexan contribuíntes do IRPF, pero que vaian adquirir esta condición como consecuencia do seu desprazamento a territorio español, poderán comunicar á Administración tributaria esta circunstancia mediante a presentación do modelo 147.

Á vista da comunicación presentada, a Administración tributaria expedirá ao traballador, se procede, un documento acreditativo no que conste a data a partir da cal se practicarán retencións polo IRPF.

O traballador entregará o documento ao pagador dos rendementos do traballo co obxecto de que, para os efectos da práctica de retencións, considérelle contribuínte do IRPF.

Traballadores desprazados pola súa empresa ao estranxeiro.

• Os traballadores por conta allea que vaian adquirir a condición de contribuíntes do IRNR, como consecuencia do seu desprazamento ao estranxeiro pola súa empresa, poderán comunicar á Administración tributaria esta circunstancia mediante a presentación do modelo de comunicación 247.

A Administración tributaria, á vista da comunicación presentada, expedirá ao traballador, se procede, un documento acreditativo no que conste a data a partir da cal se practicarán as retencións polo IRNR.

O traballador entregará o documento ao pagador dos rendementos do traballo co obxecto de que, para os efectos da práctica de retencións, considérelle contribuínte do IRNR.

Existe un réxime opcional para contribuíntes do IRNR que cumpran os seguintes requisitos:

• Que sexan persoas físicas.
• Que acrediten ser residentes noutro Estado membro da UE excepto residentes en países ou territorios cualificados reglamentariamente como xurisdicións non cooperativas ou nun Estado membro do EEE co que exista normativa sobre asistencia mutua en materia de intercambio de información tributaria.
• Cuxas rendas teñan as seguintes características:
  1. Que, polo menos, o 75 por 100 da totalidade da súa renda no período impositivo estea constituída pola suma dos rendementos do traballo e de actividades económicas obtidos durante o mesmo en territorio español,
  2. Ou ben, que acrediten que a renda obtida durante o exercicio en España fose inferior ao 90 por cento do mínimo persoal e familiar que lle correspondeu de acordo con as súas circunstancias persoais e familiares de ser residente en España e que a renda obtida fóra de España fose, así mesmo, inferior ao este mínimo.
• Que estas rendas tributasen efectivamente polo IRNR.

A actividade da Administración Tributaria é unha actividade regulada.

A normativa tributaria establece que os actos de liquidación dos tributos ditados pola Administración Tributaria poden ser recorridos polos interesados en caso de desconformidade, conforme os artigos 222 e seguintes da Lei Xeral Tributaria, así como ao Regulamento de desenvolvemento da esta Lei en materia de revisión en vía administrativa. Nos documentos de notificación dos actos das liquidacións tributarias indícase sempre a forma e prazo para recorrelos.

Se se desexa recorrer, débese optar, no prazo máximo dun mes, contado desde o día seguinte ao que se practique a notificación, entre presentar:

• Un recurso de reposición, mediante escrito dirixido ao órgano que dita o acto, incluíndo as alegacións que se formulen e achegando os documentos que sirvan de base ás súas pretensións, ou
• Unha reclamación económico-administrativa ante o Tribunal Económico-Administrativo correspondente, órgano que non depende da Axencia Tributaria. En caso de optar por presentar reclamación económico-administrativa, o escrito de interposición dirixirase ao órgano que dita o acto, o cal o remitirá ao Tribunal competente.

Tanto o recurso de reposición como a reclamación económico-administrativa poderán ser presentados a través da Axencia Tributaria: Recursos, reclamacións, outros procedementos de revisión e suspensións utilizando os sistemas de firma electrónica admitidos.