Normas sobre representación do persoal

Os dereitos de representación colectiva dos traballadores veñen regulados no Estatuto dos Traballadores (ET), Título II.

Dentro das empresas, os traballadores poden elixir a persoas que os representen. Estas persoas forman parte dos órganos de representación. Hai dous tipos:

1. Delegados de Persoal

• Son elixidos en empresas ou centros de traballo que teñen entre 11 e 49 persoas traballadoras.
• Se a empresa ten entre 6 e 10 persoas traballadoras, tamén se pode elixir un delegado, se a maioría das persoas traballadoras está de acordo.

2. Comité de Empresa

• Fórmase en centros de traballo con 50 persoas traballadoras ou máis.

Que pasa se hai varios centros de traballo pequenos?

• Se unha empresa ten varios centros na mesma provincia ou en pobos próximos, e ningún chega a 50 persoas traballadoras, pero sumados si o fan, pódese crear un Comité de Empresa conxunto para todos eles.
• Se algúns centros teñen 50 persoas traballadoras ou máis e outros non, faise o seguinte:
  • Os centros con 50 ou máis persoas traballadoras forman o seu propio Comité de Empresa.
  • Os demais centros (os que teñen menos de 50 persoas traballadoras) forman outro comité conxunto.

Comité Intercentros

• Só pódese crear se o permite o convenio colectivo.
• Pode ter como máximo 13 persoas.
• Estas persoas deben ser elixidas os membros dos comités de empresa dos distintos centros.

Estes órganos de representación (delegados ou comité) deben ser informados e consultados en todos aqueles supostos recollidos no artigo 64 do ET.

O procedemento de elección dos representantes dos persoas traballadoras está regulado nos artigos 67 e seguintes do ET, e na súa disposición adicional vigesimoctava respecto das persoas artistas que desenvolven a súa actividade nas artes escénicas, audiovisuais e musicais.

Poden promover eleccións:

• organizacións sindicais máis representativas (a nivel estatal ou de comunidade autónoma), ou
• organizaciones sindicales con un 10% o más de representantes en la empresa, o
• traballadores do centro de traballo por acordo maioritario.

Poden ser:

• Electores: todos os traballadores da empresa ou centro de traballo maiores de dezaseis anos e cunha antigüidade na empresa de 1 mes ou máis.
• Elegibles: os traballadores que teñan dezaoito anos cumpridos e unha antigüidade na empresa de 6 meses, ou máis, salvo naquelas actividades en que, por mobilidade de persoal, páctese en convenio colectivo un prazo inferior, co límite mínimo de tres meses de antigüidade.
• Trabajadores extranjeros: pueden ser electores y elegibles, en condiciones de igualdad con el resto.

Canto dura o mandato dos representantes?

Para os delegados de persoal e os membros do comité de empresa será de catro anos, entendéndose que se manterán en funcións no exercicio das súas competencias e das súas garantías ata tanto non se promoveron e celebrado novas eleccións.

O Dereito á liberdade sindical, recollido na Constitución española (CE), significa que "todos teñen dereito a sindicarse libremente" (artigo 28.1 CE).

Este dereito regúlase na Lei Orgánica 11/1985, do 2 de agosto, de Liberdade Sindical (LOLS).

El ejercicio de la actividad sindical (art. 2 LOLS) comprende: el derecho a la negociación colectiva, al ejercicio del derecho de huelga, al planteamiento de conflictos individuales y colectivos y a la presentación de candidaturas para la elección de Comités de Empresa y Delegados de Personal, y de los correspondientes órganos de las Administraciones Públicas.

Os traballadores afiliados a un sindicato na súa empresa ou centro de traballo poden (art. 8 LOLS):

• Constituír Seccións Sindicais segundo os Estatutos do Sindicato.
• Celebrar reunións, previa notificación ao empresario, recadar cotas e distribuír información sindical, fóra das horas de traballo e sen perturbar a actividade normal da empresa.
• Recibir a información que lle remita o seu sindicato.

Los representantes de los trabajadores gozan de una serie de garantías, ya sean delegados de personal, miembros de comités de empresa o delegados sindicales (recogidas en el art. 68 ET y 10.3 de la LOLS):

• Apertura de expediente contraditorio en sancións.
• Prioridade de permanencia na empresa ou centro de traballo en suspensión ou extinción por causas tecnolóxicas ou económicas.
• Non ser despedido nin sancionado durante o exercicio das súas funcións nin dentro do ano seguinte á expiración do seu mandato.
• Expresar con liberdade as súas opinións na esfera da súa representación, podendo publicar e distribuír publicacións en horas de traballo.
• Dispor dun crédito de horas mensuais retribuídas.

Quen se encarga de velar polos dereitos dos representantes?

A Inspección de Traballo e Seguridade Social.

Infraccións

Las infracciones en esta materia (que se recogen en los artículos 7, 8, 9, 10 bis, 12 y 15 de la Ley de Infracciones y Sanciones del Orden Social) se refieren a cuestiones tales como:

• A transgresión dos dereitos de información, audiencia e consulta dos representantes dos traballadores e dos delegados sindicais.
• A transgresión dos dereitos dos representantes dos traballadores e das seccións sindicais en materia de crédito de horas retribuídas e locais adecuados para o desenvolvemento das súas actividades, así como de taboleiros de anuncios.
• A vulneración dos dereitos das seccións sindicais en orde á recadación de cotas, distribución e recepción de información sindical.
• As accións ou omisións que impidan o exercicio do dereito de reunión dos traballadores, dos seus representantes e das seccións sindicais.
• A vulneración do dereito de asistencia e acceso aos centros de traballo, de quen ostenten cargos electivos a nivel provincial, autonómico ou estatal nas organizacións sindicais máis representativas.
• A transgresión dos deberes materiais de colaboración que impoñan ao empresario as normas reguladoras dos procesos electorais a representantes dos traballadores.
• As decisións unilaterais da empresa que impliquen discriminacións directas ou indirectas favorables ou adversas en materia de retribucións, xornadas, formación, promoción e demais condicións de traballo, entre outras circunstancias, pola adhesión ou non a sindicatos e aos seus acordos.
• A transgresión das cláusulas normativas sobre materia sindical establecidas nos convenios colectivos.
• A negativa do empresario á reapertura do centro de traballo no prazo establecido, cando fose requirida pola autoridade laboral competente nos casos de peche patronal.
• Os actos do empresario lesivos do dereito de folga dos traballadores consistentes na substitución dos traballadores en folga por outros non vinculados ao centro de traballo ao tempo do seu exercicio, salvo nos casos xustificados polo ordenamento.
• O incumprimento dos dereitos de información, consulta e participación dos traballadores recoñecidos na normativa sobre prevención de riscos laborais.
• Non proporcionar a formación ou os medios adecuados para o desenvolvemento das súas funcións aos traballadores designados para as actividades de prevención e aos delegados de prevención.
• Non notificar aos representantes legais dos traballadores as contratacións de duración determinada que se celebren, ou non entregarlles en prazo a copia básica dos contratos cando exista esta obriga.

Máis información na páxina de EURES sobre representación dos traballadores en España.