Determinación da masa activa, masa pasiva e fin do concurso

A masa activa do concurso fórmana:

• Los bienes y derechos integrados en el patrimonio del deudor a la fecha de la declaración de concurso.
• Os que se reintegren ao mesmo ou adquira ata a conclusión do procedemento, salvo aqueles bens e dereitos que, aínda tendo carácter patrimonial, sexan legalmente inembargables.

A determinación do activo faise precisa para saber de canto se dispón para a satisfacción dos acredores.

A administración concursal debe elaborar o inventario de bens e dereitos referido á data de peche, que será o día anterior ao do informe. Debe conter a relación e a taxación dos bens e dereitos do debedor integrados na masa activa.

Ao inventario hai que engadir:

• Una relación de todos los litigios cuyo resultado pueda afectar al contenido del inventario.
• Unha relación comprensiva das accións que deben promoverse, a xuízo da administración concursal, para a reintegración da masa activa.

A masa pasiva do concurso fórmana:

• Unha vez declarado o concurso, todos os acredores do debedor, ordinarios ou non, calquera que sexan a súa nacionalidade e domicilio, sen prexuízo das excepcións previstas na lei.

En orden a la determinación de la masa pasiva, en principio es necesario distinguir entre:

• Créditos contra a masa: Estes quedan excluídos da masa pasiva.
• Créditos concursais. Á súa vez, a Lei clasifica a estes créditos en:
  • Créditos privilexiados: Créditos con privilexio especial e con privilexio xeral.
  • Créditos ordinarios.
  • Créditos subordinados.

Créditos contra a masa:

• Son créditos provocados polo concurso. Non son créditos que provocan o concurso.
• Nacen necesariamente tras a apertura ou declaración xeral.
• Teñen o carácter de prededucibles. A Administración concursal, antes de proceder ao pago dos créditos concursais, debe deducir da masa activa os bens e dereitos necesarios non afectos ao pago de créditos con privilexio especial, para satisfacer os créditos contra esta.

Créditos concursais:

• Son aqueles que participan no concurso delimitándose baixo dous requisitos: ser créditos contra o debedor común e non ter a consideración de créditos contra a masa.

Créditos con privilexio especial:

• Son aquellos que gozan de preferencia con respecto a determinados bienes o derechos.
• Gozan do dereito de abstención na votación do convenio.

Créditos con privilexio xeral:

• Os previstos no artigo 91 Lei Concursal 22/2003
• Gozan do dereito de abstención na votación do convenio
• El pago de los créditos con privilegio general, se efectuará una vez deducidos de la masa activa los bienes y derechos necesarios para satisfacer los créditos contra la masa. Se hará con cargo a los bienes no afectos a privilegio especial, o al remanente que de ellos quedase una vez pagados estos créditos. Se seguirá en el pago, el orden establecido en el artículo 91 LC 22/2003 y, en su caso, a prorrata dentro de cada número.

Créditos ordinarios:

• Son os que non son privilexiados nin subordinados.
• O pago destes créditos efectuarase con cargo aos bens e dereitos da masa activa que resten unha vez satisfeitos os créditos contra a masa e os privilexiados.

Créditos subordinados:

• Se numeran en el artículo 92 Ley Concursal 22/2003.
• O pago dos créditos subordinados non se realizará ata que quedasen integramente satisfeitos os créditos ordinarios; e efectuarase pola orde establecida no citado precepto.

A administración concursal presenta os textos definitivos do inventario e a lista de acredores. Despois o xuíz ditará auto poñendo fin á fase común e acordando a apertura da fase de convenio ou da fase de liquidación, segundo proceda.

1. Convenio

A Lei Concursal establece o contido que ha de ter a proposta de convenio así como a forma das adhesións. En todo caso, deberá conter:

• Proposicións de quitación ou de espera,
• Ou de conversión de débeda en accións ou participacións,
• Ou de todas elas.

A Lei permite igualmente que a proposta de convenio teña contidos alternativos, para todos ou os acredores dunha ou varias clases, con excepción dos acredores públicos.

Entre as proposicións alternativas:

• Se podrán incluir las ofertas de conversión del crédito en acciones, participaciones o cuotas sociales, obligaciones convertibles, créditos subordinados, en créditos participativos, en préstamos con intereses capitalizables o en cualquier otro instrumento financiero de rango, vencimiento o características distintas de la deuda original.

Á proposta de convenio ha de acompañarse un plan de pagos e, no seu caso, un plan de viabilidade.

2. Liquidación

A liquidación configúrase como unha opción que se concede ao debedor desde a mesma solicitude de declaración de concurso voluntario, ou desde o auto de declaración de concurso necesario, e durante a tramitación da fase común (sempre que non presentase proposta anticipada).

Así mesmo regúlanse supostos de apertura de oficio da liquidación, nos seguintes casos:

• Casos en que non se presente proposta de convenio,
• Ou non sexa admitida ningunha,
• Ou non se acepte en xunta de acredores,
• Ou se rexeite o convenio por resolución xudicial firme,
• O de declare judicialmente la nulidad del convenio o el incumplimiento del mismo.

Abierta la fase de liquidación, la administración concursal ha de elaborar un plan de liquidación. Esto tiene por objeto, la realización de los bienes y derechos que integran la masa activa.

La apertura de la liquidación supone la suspensión de las facultades de administración y disposición sobre el patrimonio del concursado, que serán ejercidas por la administración concursal, salvo que este régimen hubiese sido acordado con anterioridad.

Se o concursado é persoa xurídica, o auto de apertura da fase de liquidación acordará a disolución se non estivese acordada, e o cesamento dos administradores ou liquidadores, sendo substituídos polos administradores concursais.

En canto aos efectos sobre os créditos, a apertura da liquidación produce a conversión en diñeiro dos créditos que consistan noutras prestacións, e o vencemento anticipado dos créditos concursais aprazados.

A Lei regula as causas de conclusión do concurso. As causas de conclusión teñen motivos diversos:

• Uns referidos á apertura non axustada a dereito (revogación do auto de declaración de concurso),
• Outros á finalidade do concurso (cumprimento do convenio ou íntegra satisfacción dos acredores), ou porque se frustrou o mesmo (inexistencia de bens e dereitos, ou insuficiencia de masa para o pago dos créditos contra a masa),
• Ou ben polo exercicio do dereito de disposición das partes, unha vez terminada a fase común, cando quede firme a resolución que acepte a desistencia ou a renuncia de todos os acredores recoñecidos.

A Lei Concursal admite que se formule oposición á conclusión do concurso, no prazo concedido ás partes para audiencia, que se sustanciará polos trámites do incidente concursal.

Asimismo, se prevé que después de dictado el auto de conclusión de concurso por inexistencia de bienes y derechos pueda procederse a su reapertura.

Durante o ano 2025, as reformas máis importantes en materia de insolvencia, recollidas na Lei Orgánica 1/2025, do 2 de xaneiro

, de medidas en materia de eficiencia do Servizo Público de Xustiza, foron as seguintes:

Regra da limitación da retribución dos administradores: A cantidade total máxima que a administración concursal pode percibir pola súa intervención no concurso será a menor destas opcións:

• 1.000.000 euros
• 1.500.000 euros
• A que resulta de multiplicar a valoración do activo do concursado por un 4%

El juez, oídas las partes, podrá aprobar de forma motivada una remuneración que supere el límite anterior cuando la complejidad del concurso justifique los costes asumidos por la administración concursal. En ningún caso se pueda exceder de 50% de dicho límite.

Cualificación polos rexistradores: Cando se presente a inscrición nos Rexistros de bens, calquera título relativo a un acto de alleamento de bens e dereitos da masa activa realizado pola administración concursal durante a fase de liquidación, o rexistrador comprobará no Rexistro público concursal se o xuíz estableceu especiais da liquidación.

Unicamente poderá esixir á administración concursal que acredite a existencia das estas regras cando non conste referencia ás mesmas nin na resolución xudicial nin no propio Rexistro Público Concursal.

Regra especial de nomeamento de administrador concursal: O xuíz poderá nomear administrador concursal, de oficio ou a instancia dun único acredor, cando:

1. O debedor haxa provisto información insuficiente ou inadecuada.
2. O xuíz observase un comportamento que xere dúbidas razoables sobre a conveniencia de que o debedor realice directamente as operacións de liquidación.
3. Concorran:

• Circunstancias objetivas que así lo aconsejen apreciadas por el juez en resolución motivada
• y no se hubiere solicitado su designación de conformidad con lo previsto en el apartado 1 del artículo 713 de la Ley Concursal.

Neste suposto, a retribución do administrador concursal correrá a cargo do debedor A designación do administrador concursal e a súa retribución efectuarase conforme ao establecido no capítulo II do título II do libro I da Lei Concursal»