Conexión a servizos de electricidade

Los consumidores de energía eléctrica tienen derecho al acceso y conexión a las redes de transporte y distribución de energía eléctrica en el territorio español.

Este derecho se recoge específicamente en la Ley 24/2013, de 26 de diciembre, del Sector Eléctrico, y está sujeto a las condiciones que se han establecido fundamentalmente en el Real Decreto 1183/2020, de 29 de diciembre, y en el Real Decreto 1048/2013, de 27 de diciembre.

É precisamente esta conexión a que permite que, como consumidores, sexan fornecidos, e para poder conseguila deben porse en contacto co xestor da rede na zona en que se produza ou vaia producir esta conexión física.

La comunicación con la empresa distribuidora es imprescindible para abordar la cuestión de la conexión de un consumidor a la red de distribución o, en su caso, de transporte de energía eléctrica y todo lo relacionado con éste.

O consumidor que non estea acollido ao Prezo Voluntario para o Pequeno Consumidor (PVPC) sempre pode optar por dirixirse directamente á distribuidora ou, en caso de xa ter contratado unha subministración cunha comercializadora, tamén pode pedir á esta comercializadora que o faga no seu nome. O consumidor que teña contratado a súa subministración con varias comercializadoras simultaneamente deberá dirixirse directamente á distribuidora.

En cualquier caso, todo consumidor tiene derecho a disponer de un servicio de asistencia telefónica gratuito facilitado por el gestor de la red al que esté conectada su instalación, en funcionamiento las veinticuatro horas del día, al que pueda dirigirse ante posibles incidencias de seguridad o de continuidad de suministro en las instalaciones. Dicho número debe figurar claramente identificado en las facturas y en todo caso será facilitado por el comercializador o, en su caso, por el gestor de la red al consumidor.

Convén sinalar que as empresas distribuidoras e as empresas comercializadoras son dúas entidades diferenciadas no ámbito do Sector Eléctrico. Neste sentido, a Lei 24/2013, do 26 de decembro, do Sector Eléctrico defíneas como suxeitos distintitos da seguinte maneira:

• Os distribuidores, que son aquelas sociedades mercantís ou sociedades cooperativas de consumidores e usuarios, que teñen a función de distribuír enerxía eléctrica, así como construír, manter e operar as instalacións de distribución destinadas a situar a enerxía nos puntos de consumo e todas aquelas funcións que se recollen no artigo 40.
• Los comercializadores, que son aquellas sociedades mercantiles, o sociedades cooperativas de consumidores y usuarios, que, accediendo a las redes de transporte o distribución, adquieren energía para su venta a los consumidores, a otros sujetos del sistema o para realizar operaciones de intercambio internacional en los términos establecidos en la presente ley.

En relación coa conexión, os consumidores deberán facer fronte aos pagos por dereitos de acometida.

Os pagos por dereitos de acometida incluirán os seguintes conceptos:

• Pagos por dereitos de extensión, polas instalacións de nova extensión de rede necesarias que sexan responsabilidade da empresa distribuidora.
• Pagos por dereitos de acceso.
• Pagos por derechos de supervisión de instalaciones cedidas, cuando el consumidor opte por la ejecución directa y posterior cesión de las instalaciones.

Adicionalmente, segundo os casos, o consumidor deberá pagar polos seguintes conceptos se fose necesario executar as accións que se recollen na definición dos estes pagos:

• O enganche: a operación de axustar eléctricamente a instalación receptora á rede da empresa distribuidora, quen deberá realizar esta operación baixo a súa responsabilidade.
• A verificación das instalacións: a revisión e comprobación de que as mesmas se axustan ás condicións técnicas e de seguridade regulamentarias.
• Actuaciones en los equipos de medida y control: el conexionado y precintado de los equipos, así como cualquier actuación en los mismos por parte del distribuidor derivadas de decisiones del consumidor.

Por último e sen prexuízo do anterior, unha vez conectado e como parte da factura de subministración eléctrica, o consumidor deberá aboar os correspondentes peaxes de transporte e distribución e os cargos.

En este caso dependerá de si el nuevo consumidor amplía, mantiene o reduce la potencia contratada.

Si se opta por ampliar el suministro existente, deberá abonar los pagos por los derechos de acometida, que incluyen la contraprestación económica que debe ser abonada a la empresa distribuidora por la realización del conjunto de actuaciones necesarias para atender dicha ampliación. En este caso, los pagos por derechos de extensión serán los que correspondan al incremento de potencia respecto de los derechos que no hayan caducado.

Si se opta por reducir el suministro o mantener las condiciones existentes, sólo será necesario realizar pago por los derechos de acceso.

O anterior é sen prexuízo de que o consumidor teña a obriga de aboar outros conceptos asociados á súa subministración, que se enumeran na anterior pregunta, como poden ser os pagos polos conceptos de enganche, verificación e actuacións sobre equipos de medida e control se fose necesario executar as accións que se recollen na definición dos estes pagos.

Neste caso o consumidor deberá solicitar unha nova conexión á compañía distribuidora.

De maneira similar ao que sucede coas ampliacións de conexións existentes, os pagos polos dereitos de acometida tamén inclúen a contraprestación económica que debe ser aboada á empresa distribuidora pola realización do conxunto de actuacións necesarias para atender unha nova subministración.

Asimismo, deberá abonar las cantidades por conceptos de enganche, verificación y actuaciones sobre los equipos de medida y control

Igualmente, o anterior é sen prexuízo do abono das correspondentes peaxes e cargos recollidos na factura eléctrica unha vez comezado a subministración.

Para contratar a súa enerxía un consumidor pode optar por:

• Formalizar un contrato en libre mercado co comercializador ou comercializadores da súa elección.
• Formalizar un contrato a PVPC cun comercializador de referencia dos designados polo Goberno. Para iso debe cumprir os requisitos previstos no Real Decreto 216/2014, do 28 de marzo.
• Contratar directamente toda su energía o parte de ella en el mercado mayorista de electricidad. En este caso es un Consumidor Directo en Mercado.

Con carácter xeral, a duración do contrato de subministración, que se formalizará por escrito, será anual e prorrogarase tácitamente por prazos iguais, No entanto, o consumidor e o comercializador poderán acordar libremente unha duración distinta a un ano. O consumidor acollido ao PVPC poderá pasar libremente a mercado libre e viceversa.

En relación cos cambios de comercializador:

• O consumidor de electricidade ten dereito a cambiar de comercializador no prazo máximo de dez días hábiles a partir da data de formalización do contrato. Excepcionalmente, este prazo poderá ampliarse cinco días hábiles naqueles casos nos que sexan necesarias actuacións en campo complexas.
• Os procesos técnicos de cambio de comercializador (entendidos estes como os procesos técnicos que debe levar a cabo o distribuidor desde que recibe unha solicitude de cambio de comercializador ata que envía a comunicación de activación do cambio aos comercializadores entrante e saínte, exceptuando as posibles actuacións en campo) non poderán durar máis de vinte e catro horas e poderán realizarse en calquera día laborable. Cando sexan necesarias actuacións de campo, o proceso que debe levar a cabo o distribuidor desde que recibe unha solicitude de cambio de comercializador ata que envía a comunicación de activación do cambio aos comercializadores entrante e saínte poderán ter unha duración de ata cinco días hábiles.
• O consumidor terá dereito a coñecer en cada momento o estado do proceso do cambio de comercializador a través de calquera das canles de atención ao consumidor dispoñibles por parte do distribuidor e do comercializador.
• O comercializador entrante adoptará as medidas razoables, adecuadas e eficaces para asegurar que o cambio de comercializador conta co consentimento expreso do consumidor. O consentimento do consumidor reflectirase nun soporte de natureza duradeira e almacenarase polo menos durante cinco anos.

O procedemento de cambio de comercializador inclúe as seguintes fases:

• O titular do punto de subministración de enerxía eléctrica formaliza un contrato de subministración cun novo comercializador. O consumidor poderá especificar ao comercializador entrante a data na que desexa que se faga efectivo o cambio. En caso de non facer, considerarase que debe facerse efectivo no prazo máis breve de tempo.
• O comercializador entrante solicitará o cambio de comercializador ao distribuidor no prazo máximo de 24 horas en día laborable desde a formalización do contrato co consumidor.
• O distribuidor enviará a comunicación de aceptación ou de rexeitamento ao comercializador entrante.
• O comercializador entrante poderá solicitar a anulación do cambio de comercializador ao distribuidor, que valorará a súa procedencia e comunicará, segundo proceda, o rexeitamento ou a aceptación da anulación do cambio de comercializador ao comercializador entrante no prazo máximo de cinco días hábiles desde a recepción da solicitude de anulación. En caso de aceptarse a anulación do cambio, a comunicación efectuarase simultaneamente ao comercializador entrante, ao comercializador saínte e ao consumidor.

A través del siguiente enlace se accede a la herramienta de comparación de ofertas de energía (tanto de electricidad como de gas) que ha diseñado la Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia para consumidores de baja tensión, con y sin discriminación horaria:

Comparador de ofertas de energía de mercado

Pola súa banda, para poder contratar en mercado regulado (PVPC) a potencia contratada debe ser igual ou inferior a 10 kW kW e o consumidor debe ser persoa física ou microempresa.

Na seguinte ligazón da Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia pódese simular a factura a PVPC (para consumidores persoas físicas ou microempresas con potencia contratada igual ou inferior a 10 kW):

Simulador de la factura de electricidad

Antes de poder acudir a calquera outra vía, os consumidores que desexen presentar unha queixa ou reclamación deben dirixirse ao departamento de atención ao consumidor, das súas propia empresas comercializadora ou distribuidora. Este departamento dispón dun prazo de 15 días hábiles para resolver as queixas e reclamacións e calquera incidencia contractual que expoñan os seus clientes. É necesario que o consumidor acuda a esta vía antes de poder dirixirse a calquera das opcións descritas a seguir.

As empresas comercializadoras e distribuidoras poden desenvolver un mecanismo adicional de protección ao consumidor cuxa resolución sexa vinculante para a empresa sobre discrepancias na facturación dos servizos contratados: Defensor do Cliente. Trátase dun mecanismo gratuíto para o consumidor que actuará con independencia da empresa. O prazo de resolución non excederá dos dous meses.

Adicionalmente, os consumidores de enerxía eléctrica poderán dirixir a súa reclamación ás Xuntas Arbitrais de Consumo, nos termos establecidos na súa normativa reguladora.

Así mesmo, poderanse dirixir a unha entidade de resolución alternativa acreditada, cos efectos, requisitos e condicións establecidas na súa normativa.

Do mesmo xeito, os consumidores poden dirixirse ás comunidades autónomas e cidades de Ceuta e Melilla, que poderán establecer procedementos administrativos en relación coas reclamacións ou discrepancias que se susciten co contrato de subministración ou o de acceso ás redes ou coas facturacións, ausencia ou atrasos de facturación derivadas dos mesmos, cando estas diferenzas se produzan en relación con subministracións efectuadas no seu respectivo territorio.

Ademais, os consumidores aos que se lle denegou o dereito ao bono social, ou non estean de acordo con a aplicación do mesmo, poderán reclamar ante os servizos de consumo correspondentes.

Para poder suspender el suministro de electricidad es necesario que conste esta posibilidad en el contrato de suministro o de acceso.

De maneira xeral, o período de pago establécese en 20 días naturais desde a emisión da factura. No entanto, os consumidores en mercado libre poden acordar co seu comercializador un prazo diferente e recollelo así no seu contrato.

• Persoas físicas na súa vivenda habitual con potencia contratada igual ou inferior a 10 kW: a empresa comercializadora remitirá un escrito ao consumidor no prazo máximo de dous meses desde a emisión da factura, ou no momento en que se produza o rexeitamento do pago se fóra con posterioridade ao este prazo, para informarlle de tal circunstancia. Cunha antelación de quince días hábiles á finalización do prazo establecido para o inicio do procedemento de suspensión, a empresa comercializadora volverá requirir fidedignamente o pago ao consumidor, se este non o fixo efectivo. Este requirimento incluirá a data concreta a partir da cal a subministración de electricidade poderá ser suspendido. En caso de consumidores vulnerables acollidos ao bono social, transcorridos 4 meses desde a notificación do primeiro requirimento de pago, resultará de aplicación a Subministración Mínima Vital (SMV). O SMV articúlase como unha potencia límite que non poderá ser superada. Establécese en 3,5 kW, e resultará de aplicación só naqueles casos nos que a potencia contratada sexa superior á esta potencia límite. Ten vixencia durante un período de 6 meses durante os cales a subministración non poderá ser interrompido. Transcorridos estes 6 meses, a comercializadora poderá solicitar á empresa distribuidora a suspensión da subministración.
• Restantes consumidores: a suspensión estará suxeita ás condicións de garantía e suspensión da subministración que se pactaron entre as partes, debendo establecerse un aviso previo de polo menos un mes no caso de que o consumidor sexa persoa física na súa vivenda habitual.
• Consumidor que contrata o acceso ás redes de maneira directa co distribuidor: a suspensión do contrato de acceso realizarase cando transcorresen polo menos dous meses desde que se requiriu fidedignamente o pago á consumidor persoa física con menos de 10 kW de potencia contratada. Este prazo será dun mes no resto dos casos. No caso das Administracións Públicas procederase á suspensión se transcorridos catro meses desde o primeiro requirimento este pago non se fixo efectivo.

• Para os consumidores acollidos a PVPC e para as consumidores persoas físicas na súa vivenda habitual con potencia contratada igual ou inferior a 10 kW: a reconexión farase efectiva como máximo 24 horas desde que se teña constancia do pago da cantidade debida, dos intereses que devindicase e da cantidade autorizada en concepto de reconexión da subministración. Para iso, a comercializadora deberá solicitar ao distribuidor a reconexión da subministración no prazo máximo de doce horas desde que se teña constancia do pago.
• Para os consumidores non incluídos en categorías anteriores: atenderá ás condicións pactadas entre as partes e, en todo caso, o distribuidor procederá á reconexión do punto de subministración no prazo máximo de vinte e catro horas a contar desde o día en que o comercializador o solicite.

Sen prexuízo de todo o anterior, a normativa de aplicación establece un grupo de consumidores cuxo subministración non pode ser suspendido.

• Iluminación pública a cargo das Administracións Públicas. Non se inclúen as iluminacións ornamentais de prazas, monumentos, fontes ou de calquera outro edificio ou sitio de interese.
• Subministración de augas para o consumo humano a través de rede, incluíndo as plantas de tratamento de augas, así como as instalacións anexas asociadas para o seu correcto funcionamento.
• Acuartelamentos e institucións directamente vinculadas á defensa nacional, en particular todas as unidades das Forzas Armadas, ás forzas e corpos de seguridade, aos bombeiros, a protección civil e á policía municipal, salvo as construcións dedicadas a vivendas, economato e zonas de recreo do seu persoal.
• Sedes de Xulgados e Tribunais e centros penais, pero non así os seus anejos dedicados á poboación non reclusa.
• Transportes de servizo público e os seus equipamentos e as instalacións dedicadas directamente á seguridade do tráfico terrestre, marítimo ou aéreo.
• Centros sanitarios en que existan quirófanos, salas de curas e aparellos de alimentación eléctrica acoplables aos pacientes.
• Hospitais.
• Servizos funerarios.
• Aquelas subministracións de ámbito doméstico nos que exista constancia documental formalizada por persoal médico de que a subministración de enerxía eléctrica é imprescindible para a alimentación dun equipo médico que resulte indispensable para manter con vida a unha persoa, incluídas as persoas en situación de electrodependencia. En todo caso estas subministracións circunscribiranse a persoas físicas na súa vivenda habitual.
• Aquelas subministracións a consumidores que teñan a condición de vulnerables severos acollidos a tarifas de último recurso e que estean a ser atendidos, respecto destas subministracións, polos servizos sociais das Administracións Públicas competentes por acharse, en atención á súa renda, en risco de exclusión social. En todo caso estas subministracións circunscribiranse a persoas físicas na súa vivenda habitual.
• Aquellos suministros que incurran en impago de la factura eléctrica cuyo titular sea beneficiario del bono social y para su aplicación haya acreditado formar parte de una unidad convivencia en la que haya al menos un menor de dieciséis (16) años, o bien el titular, o alguno de los miembros de la unidad convivencia se encuentre en situación de dependencia reconocida de grado II o III, o bien tenga una discapacidad reconocida igual o superior al 33 %, todo ello en los términos establecidos en la normativa. La situación de vulnerabilidad social de estos colectivos deberá ser acreditada mediante documento expedido por los servicios sociales de las Administraciones Públicas competentes. Estos suministros se circunscribirán a personas físicas en su vivienda habitual.

Las comunidades autónomas y las entidades locales, en el ámbito de sus competencias, podrán declarar la esencialidad de estos suministros.

É importante destacar que a declaración de esencialidad do punto de subministración deberá acreditarse ante o distribuidor, que o incluirá no SIPS.