Propiedade intelectual

Que é a propiedade intelectual

A propiedade intelectual é o conxunto de dereitos que corresponden aos autores e a outros titulares (artistas, produtores, organismos de radiodifusión...) respecto das obras e prestacións froito da súa creación.

Ao Ministerio de Cultura correspóndelle propor as medidas, normativas ou non, para lograr a adecuada protección da propiedade intelectual.

Suxeitos da propiedade intelectual

É preciso distinguir entre os suxeitos dos dereitos de autor, e os suxeitos dos outros dereitos de propiedade intelectual (coñecidos tamén como dereitos afíns ou conexos):

• Suxeitos dos dereitos de autor: considérase autor á persoa natural que crea algunha obra literaria, artística ou científica. Son obxecto de propiedade intelectual todas as creacións orixinais literarias, artísticas ou científicas expresadas por calquera medio ou soporte, tanxible ou intangible, actualmente coñecido ou que se invente no futuro. A propiedade intelectual dunha obra literaria, artística ou científica corresponde ao autor polo só feito da súa creación. A condición de autor ten un carácter irrenunciable; non pode transmitirse "inter vivos" nin "mortis causa", non se extingue co transcurso do tempo así como tampouco entra no dominio público nin é susceptible de prescrición.
• Suxeitos dos outros dereitos de propiedade intelectual:
  • Artistas intérpretes ou executantes. Enténdese por tal á persoa que represente, cante, lea, recite ou interprete en calquera forma unha obra. A esta figura asimílase a de director de escena e de orquestra.
  • Produtores de fonogramas. Persoa natural ou xurídica baixo cuxa iniciativa e responsabilidade realízase por primeira vez a fixación exclusivamente sonora da execución dunha obra ou doutros sons.
  • Produtores de gravacións audiovisuais. Persoa natural ou xurídica que ten a iniciativa e asume a responsabilidade da gravación audiovisual.
  • Entidades de radiodifusión. Persoas xurídicas baixo cuxa responsabilidade organizativa e económica difúndense emisións ou transmisións.
  • Creadores de meras fotografías. Persoa que realice unha fotografía ou outra reprodución obtida por procedemento análogo a aquela, cando nin unha nin outra teñan o carácter de obras protexidas no Libro I do Texto Refundido da Lei de Propiedade Intelectual (TRLPI).
  • Protección de determinadas producións editoriais. Fai referencia ás obras inéditas en dominio público e a determinadas obras non protexidas polas disposicións do Libro I do TRLPI.

Dereitos morais e patrimoniais

Polo que respecta aos dereitos que conforman a propiedade intelectual distínguense os dereitos morais e os dereitos patrimoniais:

• Dereitos morais. Fronte aos sistemas de corte anglosaxón, a lexislación española é claramente defensora dos dereitos morais, recoñecidos para os autores e para os artistas intérpretes ou executantes. Estes dereitos son irrenunciables e inalleables, acompañan ao autor ou ao artista intérprete ou executante durante toda a súa vida e aos seus herdeiros ou causahabientes ao falecemento daqueles. Entre eles destaca o dereito ao recoñecemento da condición de autor da obra ou do recoñecemento do nome do artista sobre as súas interpretacións ou execucións, e o de esixir o respecto á integridade da obra ou actuación e a non alteración das mesmas.
• Dereitos de carácter patrimonial. Hai que distinguir entre:
  • Dereitos relacionados coa explotación da obra ou prestación protexida, que á súa vez se subdividen en dereitos exclusivos e en dereitos de remuneración:
    • Os dereitos exclusivos son aqueles que permiten ao seu titular autorizar ou prohibir os actos de explotación da súa obra ou prestación protexida polo usuario, e a esixir deste unha retribución a cambio da autorización que lle conceda.
    • Os dereitos de remuneración, a diferenza dos dereitos exclusivos, non facultan ao seu titular a autorizar ou prohibir os actos de explotación da súa obra ou prestación protexida polo usuario, aínda que si obrigan a este ao pago dunha cantidade en diñeiro polos actos de explotación que realice, cantidade esta que é determinada, ben pola lei ou na súa falta polas tarifas xerais das entidades de xestión.
  • Dereitos compensatorios, como o dereito por copia privada que compensa os dereitos de propiedade intelectual deixados de percibir por razón das reproducións das obras ou prestacións protexidas para uso exclusivamente privado do copista.

Autores y otros titulares pueden asociarse y crear entidades de gestión para una gestión más eficaz de sus derechos. Estas entidades, autorizadas por el Ministerio de Cultura , facilitan el uso legítimo de obras y prestaciones a sus usuarios, mediante la concesión de licencias y autorizaciones.

Outra figura para a xestión dos dereitos de propiedade intelectual é a dos operadores de xestión independentes.

• Entidades de Xestión Colectiva: son organizacións privadas de base asociativa e natureza non lucrativa que se dedican en nome propio ou alleo á xestión de dereitos de propiedade intelectual de carácter patrimonial por conta dos seus lexítimos titulares. Detállanse aquí as súas principais funcións.
  • Direccións e tarifas das entidades de xestión colectiva da propiedade intelectual: poden consultarse aquí as direccións das entidades de xestión, así como as tarifas xerais vixentes que son aplicables aos usuarios que fan uso dos dereitos que estas entidades teñen encomendados para a súa xestión. O Ministerio non intervén na fixación das estas tarifas.
• Operadores de xestión independente: son entidades privadas con ánimo de lucro que se dedican a exercer os dereitos exclusivos de propiedade intelectual conferidos polos seus titulares mediante contrato de xestión. Detállanse aquí as súas principais funcións.

• Sección Primeira da Comisión de Propiedade Intelectual, con funcións de mediación, arbitraxe e determinación de tarifas.
• Sección Segunda da Comisión de Propiedade Intelectual, con funcións de salvagarda dos dereitos de propiedade intelectual en Internet.

O Rexistro Xeral da Propiedade Intelectual ten por obxecto a inscrición ou anotación dos dereitos relativos ás obras, actuacións ou producións protexidas polo texto refundido da Lei de Propiedade Intelectual, e polas restantes disposicións legais e tratados internacionais ratificados por España relativos á protección da propiedade intelectual. Así mesmo, ten por obxecto a inscrición ou anotación dos actos e contratos de constitución, transmisión, modificación ou extinción de dereitos reais e de calquera outros feitos, actos e títulos, tanto voluntarios como necesarios, que afecten aos indicados dereitos inscribibles.

O Rexistro Xeral da Propiedade Intelectual é único en todo o territorio nacional e está integrado polos rexistros territoriais creados e xestionados polas comunidades autónomas e polo Rexistro Central do Ministerio de Cultura.