Su función es garantizar el cumplimiento de la ley por parte de las instituciones y los ciudadanos. Los ciudadanos pueden acudir a los tribunales de justicia para obtener protección de sus derechos, son la última garantía de los mismos. Estas funciones la realizan aplicando la ley a cada caso concretos. Garantizan la ejecución de sus sentencias. Estas funciones las realizan con independencia e imparcialidad.
Es un poder del Estado único y exclusivo para todo el territorio nacional. En la actualidad se complementa con otros tribunales internacionales como el Tribunal de Derechos Humanos de Estrasburgo o el de la Unión Europea para temas propios de la UE o el Tribunal de la Haya en caso de Conflictos Internacionales.
O poder xudicial está formado por tres tipos de órganos:
- O Consello Xeral do Poder Xudicial: A súa función é garantir a independencia do Poder Xudicial dos outros poderes do estado e fronte a todos. É o órgano de Goberno dos Xuíces. Goberna e administra os xulgados e tribunais. As normas regulan de forma detallada como realizar estas funcións de goberno para garantir a súa imparcialidade.
O Consello Xeral do Poder Xudicial ten 21 membros. Son Xuíces ou xuristas de prestixio. As Cortes Xerais propoñen o nomeamento de 20 dos seus membros necesitan para iso unha maioría especialmente reforzada. Estes membros son nomeados polo Rei. O seu presidente é o Presidente do Tribunal Supremo. O mandato dos seus membros é de 5 anos. O nomeamento dos seus membros por parte das Cortes Xerais garante a súa lexitimidade democrática. Actúan con independencia.
- Os Tribunais: son os encargados de aplicar as leis a situacións e conflitos concretos. Os seus titulares son os xuíces, están encargados de resolver conflitos, aplicar a lei e garantir os dereitos de todos. Réxense por normas especiais, estas limitan algúns dos seus dereitos para garantir a súa independencia e imparcialidade fronte a todos ao exercer as súas funcións.
Organízanse da seguinte forma:- Especializados por materias en distintas ordes xudiciais.
- Distribuídos por todo o territorio nacional, cunha competencia territorial concreta -uns sobre todo o territorio de España e outros só sobre unha parte do mesmo.
- Organizados en distintos niveis ou instancias. Desta forma os casos poidan ser revisados polos tribunais superiores nalgúns casos. O Tribunal Supremo é o Superior e exerce as súas competencias sobre todo o territorio nacional.
- A Administración de Xustiza: Son órganos administrativos que apoian aos xuíces no exercicio das súas funcións. Axúdanlles a xestionar os expedientes, arquivos, notificacións, entre outros. Dependen do Ministerio de Xustiza. Algunhas Comunidades Autónomas (rexións) asumiron competencias en materia da Administración de Xustiza e xestiónanas no seu territorio.
Como se reflicte a división de poderes?
- O Poder Xudicial é independente do Lexislativo e Executivo.
- O Poder Xudicial aplica leis aprobadas polas Cortes Xerais.
- Garante o cumprimento destas leis a todas as institucións e cidadáns.
- As Cortes Xerais aproban o orzamento do poder xudicial.
- O executivo é o responsable da administración de xustiza.
