Traballadores transfronteirizos: Fiscalidade

Para efectos dos convenios de dobre imposición, a expresión traballadores fronteirizos comprende os traballadores que, tendo o seu domicilio na zona fronteiriza dun dos Estados, onde regresan cada día, están autorizados a traballar como asalariados na zona fronteiriza do outro Estado.

A súa tributación en España dependerá da súa residencia fiscal

• Se é residente fiscal en España será contribuínte do Imposto sobre a Renda das Persoas Físicas (IRPF) e tributará pola súa renda mundial.
• Se non é residente fiscal en España, tributará polo Imposto sobre a Renda de non Residentes (IRNR), polos rendementos obtidos en España, por exemplo, polos rendementos do traballo obtidos en España.
  • En ambos os casos, haberá que ter en conta as disposicións dos convenios para evitar a dobre imposición subscritos por España.

Nalgúns Convenios para evitar a dobre imposición existen disposicións específicas sobre traballadores fronteirizos, en concreto, con Francia e Portugal, que prevalecen sobre as regras xerais de tributación relativas aos rendementos do traballo. Outros Convenios, como o de Andorra ou Marrocos non inclúen especificidade, o que supón a tributación conforme as regras xerais.

Por outra banda, os contribuíntes non residentes que sexan residentes doutro Estado da Unión Europea (UE) ou do Espazo Económico Europeo (EEE) cos que exista normativa sobre asistencia mutua en materia de intercambio de información tributaria, poden ter dereito á aplicación dun réxime opcional (artigo 46 do Texto Refundido da Lei do IRNR) que permite ter en conta na súa tributación as circunstancias persoais e familiares propias da tributación dos residentes, sempre que se cumpran determinados requisitos.

Unha persoa física é residente en territorio español cando se dea calquera das seguintes circunstancias:

• Que permaneza máis de 183 días, durante o ano natural, en territorio español. Para determinar este período de permanencia en territorio español computaranse as ausencias esporádicas salvo que o contribuínte acredite a súa residencia fiscal noutro país. No suposto de países ou territorios dos cualificados como xurisdicións non cooperativas, a Administración tributaria poderá esixir que se probe a permanencia no mesmo durante 183 días no ano natural.

• Que radique en España o núcleo principal ou a base das súas actividades ou intereses económicos de forma directa ou indirecta.

• Que residan habitualmente en España o cónxuxe non separado legalmente e os fillos menores de idade que dependan desta persoa física. Este terceiro suposto admite proba en contrario.

Non perderán a condición de contribuíntes polo IRPF, as persoas físicas de nacionalidade española que acrediten a súa nova residencia fiscal nun país ou territorio cualificado como xurisdición non cooperativa. Esta regra aplicarase no período impositivo no que se efectúe o cambio de residencia e durante os catro períodos impositivos seguintes.

Pola contra, unha persoa física terá a consideración de non residente en España cando non se cumpra ningún dos requisitos anteriores.

Unha persoa pode ser considerada residente en dous Estados ao aplicar cada un deles a súa normativa interna. Nestes casos, deberase acudir ao Convenio subscrito por aqueles, se existe. Nestes convenios establécense normas para evitar que, a efectos fiscais, unha persoa poida ser considerada residente nos dous Estados. Polo xeral, segundo as estas normas será residente:

1. Do Estado onde teña unha vivenda permanente. Se tivese unha vivenda permanente en ambos os Estados, será residente daquel co que teña relacións persoais e económicas máis estreitas.

2. Se así non puidese determinarse, será residente do Estado onde viva habitualmente.

3. Se vive habitualmente en ambos ou en ningún, será residente do Estado do que sexa nacional.

4. Se é nacional de ambos ou de ningún, as autoridades competentes resolverán o caso de común acordo.

Traballadores fronteirizos residentes en España que se desprazan diariamente a traballar á zona fronteiriza de Francia: As remuneracións satisfeitas a traballadores fronteirizos, nos termos do Convenio para evitar a dobre imposición hispano francés, residentes en España, só se poden someter a imposición en España.

Traballadores fronteirizos residentes en Francia que se desprazan diariamente a traballar á zona fronteiriza de España: As remuneracións satisfeitas a traballadores fronteirizos, nos termos do Convenio para evitar a dobre imposición hispano francés, residentes en Francia, só poden someterse a imposición en Francia, estando exentas de tributación en España.

As remuneracións satisfeitas a traballadores fronteirizos, nos termos do Convenio para evitar a dobre imposición hispano portugués, residentes en España, só poden someterse a imposición en España.

As remuneracións satisfeitas a traballadores fronteirizos, nos termos do Convenio para evitar a dobre imposición hispano portugués, residentes en Portugal, só poden someterse a imposición en Portugal, estando exentas de tributación en España.

Quen pode solicitar a aplicación deste réxime opcional?

Os contribuíntes do IRNR:

• Que sexan persoas físicas.

• Que acrediten ser residentes noutro Estado membro da UE excepto residentes en países ou territorios cualificados reglamentariamente como xurisdicións non cooperativas ou nun Estado membro do EEE co que exista normativa sobre asistencia mutua en materia de intercambio de información tributaria.

• Que acrediten que, polo menos, o 75 por 100 da totalidade da súa renda no período impositivo estea constituída pola suma dos rendementos do traballo e de actividades económicas obtidos durante o mesmo en territorio español, ou ben, que acrediten que a renda obtida durante o exercicio en España fose inferior ao 90 por cento do mínimo persoal e familiar que lle correspondeu de acordo con as súas circunstancias persoais e familiares de ser residente en España e que a renda obtida fóra de España fose, así mesmo, inferior ao este mínimo.

• Cando estas rendas tributasen efectivamente polo IRNR.

A finalidade deste réxime opcional é que a tributación efectiva en España calcúlese en función das normas do IRPF, pero sen perder por iso a súa condición de contribuíntes polo IRNR.

Formulada a solicitude e acreditado o cumprimento das condicións que determinan a súa aplicación, a Administración tributaria, tendo en conta a totalidade das rendas obtidas polo contribuínte no período impositivo e as súas circunstancias persoais e familiares, e seguindo o esquema liquidatario do IRPF, determinará o tipo medio de gravame correspondente.

O tipo medio de gravame resultante aplicarase sobre a parte de base liquidable correspondente ás rendas obtidas en territorio español.

Se o resultado anterior arroxa unha contía inferior ás cantidades satisfeitas durante o período impositivo polo contribuínte non residente en concepto de IRNR sobre as rendas obtidas en territorio español, procederá devolver o exceso.

A tributación depende da residencia fiscal. O período impositivo é o ano natural, sen que o cambio de residencia supoña a interrupción do este período. Por tanto, unha persoa física será residente ou non residente durante todo o ano natural.

A normativa do IRPF regula os supostos de obriga de declarar por este imposto. Cada ano debe verificarse como está configurada posto que pode ser obxecto de modificación.

Declárase no modelo 100. As declaracións e a confirmación do borrador pódense presentar a través de Internet na sede electrónica da Axencia Tributaria. Os contribuíntes, que cumpran determinados requisitos, tamén poderán confirmar e presentar o borrador a través do teléfono ou, nas oficinas da Axencia Tributaria previa solicitude de cita en ambos os casos.

Os prazos de presentación son, en xeral, de abril a xuño, aínda que deben consultarse cada ano por se se produce algunha pequena variación. Cada ano realízase unha Campaña informativa sobre a declaración do IRPF e ofrécese un apartado específico na páxina web da Axencia Tributaria con información sobre todos estes aspectos.

Declaración do Imposto do IRNR en caso de rendas obtidas sen mediación de establecemento permanente

Os contribuíntes non residentes están obrigados a presentar autoliquidación do IRNR polas rendas obtidas en territorio español. No entanto, con carácter xeral, non estarán obrigados a presentar a declaración correspondente ás rendas seguintes:

• Respecto das rendas sobre as que se practicou a retención do Imposto.

• Respecto daquelas rendas suxeitas a retención pero exentas en virtude do disposto na Lei do imposto ou nun Convenio de dobre imposición que resulte aplicable.

Cando deba presentarse declaración, utilizarase o modelo 210, cuxo prazo de presentación varía en función do tipo de renda e do resultado da declaración. Pode presentarse en formato de impreso xerado desde a sede electrónica da Axencia Tributaria ou de forma telemática.

Declaración polo IRNR en caso de obtención de rendas mediante establecemento permanente

Enténdese que unha persoa que realiza actividades económicas operando mediante establecemento permanente en territorio español cando, por calquera título, dispoña no mesmo, de forma continuada ou habitual, de instalacións ou lugares de traballo de calquera índole, nos que realice toda ou parte da súa actividade, ou actúe nel por medio dun axente autorizado para contratar, en nome e por conta do non residente, que exerza con habitualidade estes poderes.

En particular, enténdese que constitúen establecemento permanente: as sedes de dirección, as sucursais, as oficinas, as fábricas, os talleres, os almacéns, tendas ou outros establecementos, as minas, os pozos de petróleo ou de gas, as canteiras, as explotacións agrícolas, forestais ou pecuarias ou calquera outro lugar de exploración ou de extracción de recursos naturais, e as obras de construción, instalación ou montaxe cuxa duración exceda de 6 meses.

Se un contribuínte non residente realiza actividades económicas en territorio español e ten dereito a invocar a aplicación dun Convenio para evitar a dobre imposición asinado entre España e o seu país de residencia, habería que acudir ao artigo específico do Convenio que defina ao establecemento permanente para determinar se opera mediante esta figura.

O modelo de declaración é o mesmo que para os contribuíntes do Imposto sobre Sociedades (modelo 200) e nos mesmos prazos, pero utilizando o modelo 206 como documento de ingreso ou devolución e a clave específica identificativa dos establecementos permanentes.

A actividade da Administración Tributaria é unha actividade regulada. A normativa tributaria establece que os actos de liquidación dos tributos ditados pola Administración Tributaria poden ser recorridos polos interesados en caso de desconformidade, conforme os artigos 222 e seguintes da Lei Xeral Tributaria, así como ao Regulamento de desenvolvemento da esta Lei en materia de revisión en vía administrativa. Nos documentos de notificación dos actos das liquidacións tributarias indícase sempre a forma e prazo para recorrelos.

Se se desexa recorrer, débese optar, no prazo máximo dun mes, contado desde o día seguinte ao que se practique a notificación, entre presentar:

• Un recurso de reposición, mediante escrito dirixido ao órgano que dita o acto, incluíndo as alegacións que se formulen e achegando os documentos que sirvan de base ás súas pretensións, ou

• Unha reclamación económico-administrativa ante o Tribunal Económico-Administrativo correspondente, órgano que non depende da Axencia Tributaria. En caso de optar por presentar reclamación económico-administrativa, o escrito de interposición dirixirase ao órgano que dita o acto, o cal o remitirá ao Tribunal competente.

Tanto o recurso de reposición como a reclamación económico-administrativa poderán ser presentados a través da sede electrónica da Axencia Tributaria, utilizando os sistemas de firma electrónica admitidos.