A insolvencia ou concurso de acredores

Poden ser declarados en concurso todos os debedores, xa sexan persoas físicas ou xurídicas sempre que teñan personalidade xurídica e haxa dúas ou máis acredores.

O concurso pode ser solicitado polo debedor, polos acredores e, no suposto de concurso consecutivo, tras tentar sen éxito o acordo extraxudicial de pagos, o mediador.

Se o debedor é persoa xurídica, a legitimación para instar o concurso, osténtaa o órgano de administración ou liquidación, e tamén se atribúe aos socios, membros ou integrantes que sexan persoalmente responsables das débedas sociais.

Si se trata del concurso de una herencia, la legitimación la ostentan los acreedores del deudor fallecido, los herederos del deudor fallecido y el administrador de la herencia.

En el caso del deudor, la Ley Concursal le impone el deber de solicitarlo dentro de los dos meses siguientes a la fecha en la que hubiera conocido o debido conocer la insolvencia.

Se a solicitude formúlaa o debedor, o concurso cualifícase como concurso voluntario. Se a solicitude preséntana os acredores o concurso cualifícase como necesario.

O concurso pode solicitarse cando o debedor se atopa en estado de insolvencia e a Lei defínea dicindo que se atopa no este estado "o debedor que non poida cumprir regularmente as súas obrigas esixibles, pero distingue entre insolvencia actual e inminente.

Si el concurso es voluntario, el deudor debe probar además su endeudamiento, y en el caso de concurso necesario, el solicitante ha de acreditar los hechos en que fundamente su solicitud.

Se a solicitude formúlaa o acredor, debe fundala nun título polo que se despachou execución ou constrinximento sen que do embargo resultasen bens libres bastantes para o pago (embargo infrutuoso), ou nalgunha das circunstancias seguintes: (i) o sobresemento xeral no pago corrente das obrigas; (ii) a existencia de embargos por execucións pendentes que afecten dunha maneira xeral ao patrimonio do debedor; (iii) o alzamento ou a liquidación apresurada ou ruinosa de bens; (iv) o incumprimento xeneralizado de obrigas tributarias, obrigas de Seguridade Social ou de pago de obrigas laborais, nos tres meses anteriores á declaración de concurso.

• Se a solicitude o presente o debedor, será competente o Xulgado do Mercantil do centro dos intereses principais.
• Se a solicitude preséntaa un acredor, establécese un foro electivo se o debedor ten o domicilio en España (e non coinciden centro de intereses principais e domicilio), podendo o acredor optar entre o Xulgado do Mercantil do centro de intereses principais e o do domicilio.
• Se o debedor é persoa xurídica presúmese que o centro de intereses principais áchase no lugar do domicilio social e declárase ineficaz o cambio de domicilio efectuado nos seis meses anteriores á solicitude do concurso.

Se o xuíz estima acreditada a insolvencia, ditará auto declarando o concurso que indicará:

• O seu carácter voluntario ou necesario do concurso,
• Efectos sobre as facultades de administración ou disposición do debedor respecto do seu patrimonio,
• Nomeamento de administradores concursais,
• Medidas cautelares para asegurar a conservación do patrimonio ata a aceptación dos administradores concursais,
• E chamamento aos acredores para que comuniquen os seus créditos.

O auto de declaración de concurso ha de publicarse

• En el Registro Público Concursal,
• O extracto do mesmo publicarase, coa maior urxencia e de forma gratuíta, no “Boletín Oficial do Estado”, e conterá os datos indispensables para a identificación do concursado.

Efectos persoais sobre o debedor

O concurso de acredores produce os seguintes efectos en relación coa persoa do debedor:

• Posibilidade de impor restricións aos seus dereitos e liberdades.
• Así mesmo, o concurso pode dar lugar á inhabilitación do concursado. O Xuíz pode acordar esta inhabilitación na sentenza de cualificación.

Ademais, o Xuíz poderá adoptar algunha das seguintes medidas:

• Pode intervir as comunicacións do debedor. Estas intervencións teñen que contar con garantía do segredo dos contidos que sexan alleos ao interese do concurso.
• O deber de residencia do debedor na poboación onde teña o seu domicilio
• A entrada no domicilio do debedor e o seu rexistro.

Efectos patrimoniais sobre o debedor

En caso de ser un concurso voluntario:

• El deudor conservará las facultades de administración y disposición sobre su patrimonio, quedando sometido el ejercicio de éstas a la intervención de los administradores concursales, mediante su autorización o conformidad.

En caso de ser un concurso necesario:

• Suspenderase o exercicio polo debedor das facultades de administración e disposición sobre o seu patrimonio, sendo substituído polos administradores concursais.
• Sin embargo, el Juez podrá acordar la suspensión en caso de concurso voluntario o la mera intervención cuando se trate de concurso necesario.

Se o debedor é persoa xurídica, mantéñense os órganos da mesma, salvo que se abra a fase de liquidación, que comporta o cesamento dos administradores ou liquidadores.

Efectos sobre os acredores

Principal efecto da declaración de concurso sobre os acredores:

• Supón que declarado o concurso, todos os acredores que interveñan, calquera que sexa a súa nacionalidade e domicilio, pasan a integrarse na masa pasiva do concurso, salvo as excepcións previstas na Lei.

En canto aos procesos declarativos en trámite:

• Poderán continuarse ata sentenza, salvo que o xuíz do concurso acorde a acumulación ao concurso, daqueles que sexan a súa competencia, sempre que se atopen en primeira instancia e a súa resolución teña transcendencia fundamental para a formación do inventario ou a lista de acredores.

En cuanto a nuevos juicios declarativos que sean competencia del juez del concurso:

• Os xuíces do civil ou social ante os que se interpoña a demanda, deben absterse de coñecer.

En canto ás execucións tras a declaración de concurso:

• Non poden iniciarse execucións singulares, xudiciais e extraxudiciais, nin constrinximentos administrativos e tributarios, que se dirixan contra o patrimonio do debedor. As execucións que se atopaban en tramitación quedan en suspenso.

En canto ás execucións de garantías reais sobre bens necesarios para a actividade profesional ou empresarial do debedor:

• A Lei Concursal sométeas a un prazo de espera. Isto supón que:
  • Non se poderá iniciar unha nova.
  • As que están en trámite quedan en suspenso ata que se aprobe un convenio ou transcorra un ano desde a declaración de concurso sen que se produciu a apertura da liquidación.

Efectos sobre os contratos

En canto aos contratos con obrigas recíprocas:

• La declaración de concurso no afecta, en principio, a la vigencia de estos contratos con prestaciones recíprocas pendientes de cumplimiento por ambas partes.
• No obstante, en interés del concurso y con garantías para el derecho de la contraparte, se admite que el juez pueda resolver el contrato y, por supuesto, siempre que no exista una causa normal de resolución.

En canto aos contratos en materia social:

• A Lei Concursal atribúe ao xuíz do concurso a competencia para coñecer das relacións laborais en que sexa empregador o concursado, cando cumpra os seguintes puntos:
  • Unha vez presentada a solicitude de declaración de concurso,
  • Da tramitación dos expedientes de modificación substancial das condicións de traballo e
  • De suspensión ou extinción colectivas das relacións laborais en que sexa empregador o concursado.

Efectos sobre los actos perjudiciales para la masa activa: la acción rescisoria concursal

La acción rescisoria concursal permite a la administración concursal examinar los actos realizados por el deudor en los dos años anteriores a la declaración de concurso.

Son rescindibles os actos prexudiciais para a masa activa realizados no este período, sen que sexa necesaria intención fraudulenta.

A legitimación activa para o exercicio da acción rescisoria osténtaa:

• A administración concursal,
• E subsidiariamente os acredores.

A Lei Concursal configura ao xuíz do concurso como órgano reitor do procedemento. O Xuíz axúdase na administración concursal á que se lle encomenda a xestión do concurso.

La Ley Concursal dedica el Título II a la administración concursal. En ella regula:

• As condicións subxectivas para o seu nomeamento,
• O réxime de incapacidades, incompatibilidades e prohibicións,
• A aceptación do cargo: Deberá facerse no prazo dos cinco días seguintes á súa comunicación, debendo comunicar en caso de persoa xurídica, a persoa física que haxa de representala. Se se trata de avogado, auditor, economista ou titulado mercantil, haberá de designar un domicilio no territorio onde o xuíz do concurso exerza a súa xurisdición.
• As principais funcións da administración concursal consisten:
  • Acompañar ao debedor en caso de intervención ou substituír cando fose suspendido no exercicio das súas facultades de administración e disposición.
  • En redactar el informe, al que habrán de unirse el inventario de la masa activa y la lista de acreedores.

Unha das funcións principais da administración concursal é:

Una de las funciones principales de la administración concursal es determinar el activo y el pasivo del concurso:

• Os bens e dereitos que integran o patrimonio do concursado, e
• As débedas e obrigas.

Para elaborar o este informe, a administración concursal conta:

• coa documentación achegada polo debedor, e
• coa información que lle proporcionan os acredores a través do trámite de comunicación de créditos.

Non comunicar un crédito non impide que este sexa recoñecido, sempre que apareza nos libros ou documentos do debedor ou conste doutra forma no concurso. Con todo, se a comunicación faise tarde, o crédito pode quedar relegado e pasar a ter a condición de subordinado.