Protección de Patentes e Modelos de Utilidade

La Patente y el Modelo de Utilidad son títulos de Propiedad Industrial otorgados por el Estado que dan a su titular el derecho de impedir temporalmente a terceros la fabricación, venta o utilización comercial en España de la invención protegida sin su consentimiento. En caso de infracción, puede emprender acciones legales contra aquellos.

A cambio del monopolio de explotación, la Patente o el Modelo de Utilidad se pone a disposición del público y el titular está obligado a describir su invención de modo que un experto medio en la materia pueda ejecutarla.

Tamén ten a obriga de explotar a Patente ou Modelo de Utilidade, ben en por si ou a través de persoa autorizada por el mediante a súa execución en España ou nun territorio membro da Organización Mundial do Comercio.

A explotación debe realizarse dentro do prazo de catro anos desde a data de presentación da solicitude de Patente, ou de tres anos desde a data en que se publique a concesión (aplícase o prazo que expire máis tarde).

Si la Patente no es explotada podrá ser objeto de solicitudes de licencias obligatorias y caducar.

La modalidad de Modelo de Utilidad protege invenciones en las que el requisito de actividad inventiva tiene un menor grado de exigencia que en el caso de una Patente. A cambio, la duración de la protección es también menor. Los procedimientos de concesión presentan también diferencias importantes.

Un Modelo de Utilidade pode protexer un obxecto ou produto ao que a súa configuración, estrutura ou composición outórgalle unha vantaxe para o seu uso ou fabricación. Quedan excluídas as invencións de procedemento, as que recaian sobre materia biolóxica e as sustancias e composicións farmacéuticas.

Os Modelos de Utilidade considéranse particularmente adaptados para a PEME dado que teñen un procedemento de concesión máis simple, rápido e menos custoso que o dunha patente.

• Pode ser obxecto dunha Patente: un procedemento, un método de fabricación, unha máquina ou aparello ou un produto. A lei permite que este produto pode estar composto ou conter materia biolóxica así como admítense os procedementos cos que se produza, transforme ou utilice materia biolóxica.
• Puede ser objeto de un Modelo de Utilidad: un utensilio, un instrumento, una herramienta, un aparato, un dispositivo o una parte del mismo, así como un producto químico o un alimento, pero nunca puede ser protegido por Modelo de Utilidad un procedimiento ni materia biológica ni sustancias y composiciones farmacéuticas.
• Non se poden protexer por Patente ou Modelo de Utilidade os descubrimentos, as teorías científicas e os métodos matemáticos, as obras literarias, artísticas e científicas, os métodos económico-comerciais, os programas de computador, as formas de presentación de información, as razas animais e as variedades vexetais, as invencións que sexan contrarias á orde pública ou os bos costumes, o corpo humano en todos os estadios da súa constitución e desenvolvemento, os procedementos esencialmente biolóxicos de obtención de plantas e animais e a mera secuencia de ADN sen indicación de función biolóxica algunha.

A Invención non debe estar incluída nas prohibicións que establece a Lei de Patentes e, ademais, debe ser nova, implicar actividade inventiva e ter aplicación industrial.

Taxas de rexistro inicial

• Para unha Patente o custo en taxas a satisfacer á OEPM é duns 1200€.
• No caso dun Modelo de Utilidade, a solicitude supón ao redor de 100 €.

Estas taxas son independentes do campo técnico ou da complexidade da invención que se quere rexistrar.

Si la solicitud se presenta por vía electrónica, se obtiene un descuento del 15% en la tasa de depósito.

A esta cantidade hai que engadir o custo que debe asumir o solicitante na preparación da documentación para presentar a solicitude.

Taxas de mantemento

Ademais, para manter estes dereitos hai que facer fronte a unhas taxas anuais de mantemento que aumentan progresivamente (no caso das Patentes, desde ao redor de 18,48 € para a terceira anualidade ata 490 € para a vixésima).

O importe destas taxas actualízase anualmente a través da Lei de Orzamentos Xerais do Estado e figuran, sempre actualizadas, na páxina web da Oficina Española de Patentes e Marcas (OEPM).

Onde rexistralos

O rexistro pódese facer:

• Presencialmente na Oficina Española de Patentes e Marcas.
• Nos Centros Rexionais de Información en Propiedade Industrial.
• Nas oficinas de correos.
• Mediante Sede Electrónica obtendo neste caso un desconto do 15%.

Recomendacións: antes de presentar a solicitude de Patente ou de Modelo de Utilidade e para evitar empregar esforzo e diñeiro en algo que xa está inventado, é conveniente coñecer o Estado da Técnica. Para iso, recoméndase realizar unha investigación previa no campo técnico da Invención realizando unha procura nas Bases de Datos de Invencións ou solicitando á OEPM a realización da mesma.

Para obtener una Patente con efectos en España pueden utilizarse tres vías:

• Vía Nacional. A solicitude elabórase seguindo os requisitos establecidos pola Lei española de Patentes do 24 de xuño de 2015.
• Vía Europea. España forma parte do Convenio da Patente Europea, que permite obter un conxunto de patentes nacionais a través dunha única solicitude na Oficina Europea de Patentes (EPO).
• Vía Internacional ou PCT. España forma parte do Tratado de Cooperación en Materia de Patentes (PCT). Este sistema permite solicitar a protección dunha invención en cada un dos Estados asinantes do PCT mediante unha única solicitude.
  Non se trata dun procedemento de concesión de Patentes, nin substitúe ás concesións nacionais, senón que unifica a tramitación da protección internacional: Solicitude internacional PCT.

Duración segundo o tipo

• Vinte anos desde a data da súa presentación no caso das Patentes
• Dez anos para os Modelos de Utilidade.

Unha vez transcorridos estes períodos de tempo, a Invención é de dominio público e calquera persoa pode utilizala libremente.

Excepcións

• Sólo en el caso de las Patentes de productos farmacéuticos y fitosanitarios es posible solicitar lo que se conoce como Certificado Complementario de Protección (CCP) que extiende, por un periodo máximo de cinco años, la protección conferida al producto comercializado una vez la Patente haya caducado.
• Además, para los productos farmacéuticos pediátricos se puede pedir una prórroga del CCP por seis meses más.

Mantemento

Unha vez concedida a Patente ou o Modelo de Utilidade, hai que renovalo cada ano pagando a correspondente taxa ou anualidade, a partir do terceiro ano desde a data de presentación. Os dous primeiros anos están cubertos coa taxa de solicitude. No caso de non aboar as anualidades correspondentes os Patentes / Modelos caducan e poderán ser explotadas por calquera terceiro.

Emprendedores compareces física ou PEME

Para os Emprendedores que teñan a consideración de persoa física ou Pequena e Mediana Empresa (PEME), a OEPM ofrece:

• Reducción de un 50 por ciento de las tasas abonadas por solicitud.
• Realización do informe sobre o estado da técnica e exame.
• Tres primeiras anualidades (terceira, cuarta e quinta).

Para ello se deberá presentar, junto a la solicitud de Patente Nacional o Modelo de Utilidad, la petición de reducción de tasas y acreditar que se ajustan a la definición de Emprendedor y a la definición de Pequeña y Mediana Empresa (PYME).

Programa de subvencións anuais

A OEPM dispón tamén dun programa de subvencións anuais para axudar nos gastos en que incorreron os solicitantes de Patentes e Modelos de Utilidade Nacionais, así como de Patentes Europeas ou Internacionais, a condición de que reúnan os requisitos que establece a convocatoria que se publica anualmente no BOE. Na páxina de Internet da OEPM é posible consultar toda a información relacionada con este programa de axudas así como outras concedidas por diversos Organismos Públicos e Comunidades Autónomas.