Nazionalitatea eskuratzea

Nazionalitatea pertsona estatuarekin lotzen duen lotura juridikoa da, eta bi alderdi ditu: oinarrizko eskubidea izatea eta pertsonen estatutu juridikoa eratzea.

Prozedura horren bidez, atzerriko herritar batek (EBko estatu kide batekoa izan edo ez) Espainiako nazionalitatea eskuratzen du.

Espainiako ordenamenduaren arabera, espainiar nazionalitatea eskuratzeko lau bide daude:

• Aukeraren arabera.
• Naturako gutunez.
• Bizilekuaren arabera.
• Egoera-edukitzeagatik.

Espainiako nazionalitatea eskatzeko legitimazioa oso zabala da, eta berezitasun bat du: 14 urtetik gorakoei eta 18 urtetik beherakoei eskaera egiteko aukera ematen zaie, legezko ordezkaria bertaratze hutsarekin.

Naturalizatzeko bide guztiak interesatua Espainiako Erregistro Zibilean inskribatzearekin amaitzen dira. Inskripzio hori da Espainiako NAN eta pasaportea egiteko gaitzen duen titulua.

Oro har, interesdunak Espainiako herritarrekin dituen hurbileko familia-loturetatik dator.

Hala, espainiar baten guraso-ahalpean daudenek edo egon direnek, aita edo ama espainiarra izan eta Espainian jaio direnek eta hemezortzi urtetik gorako adoptatuek aukera dezakete espainiar nazionalitatea.

Prozedura erraza da eta Erregistro Zibiletan izapidetzen da. Interesdunak agiri bidez egiaztatu behar du Espainiako herritarrarekin duen ahaidetasuna.

Abenduaren 26ko 52/2007 Legeak, Memoria Historikoaren Legea izenarekin ezagutzen denak, prozedura berezi bat arautu zuen espainiar nazionalitatea aukeraz eskuratzeko, Espainiako Gerra Zibilean eta diktaduran zehar erbesteratu ziren espainiarren ondorengoei mesede eginez.

Bestalde, Memoria Demokratikoari buruzko urriaren 19ko 20/2022 Legeak beste prozedura berezi bat ezartzen du: prozedura horren arabera, Espainiako nazionalitatea eskuratu ahal izango dute Espainiatik kanpo jaiotako aitek, aitona-amonek edo amonek, jatorriz espainiarrak izan badira, arrazoi politikoengatik, ideologikoengatik edo sexu-joerarengatik edo sexu-joerarengatik erbesteratu direlako, Espainiako nazionalitatea galdu edo uko egin badute, atzerritik jaiotako seme-alabek eta Espainiako nazionalitatea galdu badute, Konstituzioko 52/1978 Legea indarrean jarri aurretik indarrean jarri eta Espainiako nazionalitatearen aukera hori onartu bazaie eta Espainiako nazionalitatea izateko eskubidea aitortu bazaie, eta Konstituzioko seme-alabei eta Konstituzioa indarrean jarri aurretik Espainiako nazionalitatea izateko eskubidea aitortu zaien seme-alabei eta Espainiako nazionalitatea izateko eskubidea aitortu bazaie.

Izaera xelebrea du, hau da, diskrezionalki ematen du Gobernuak, Errege Dekretu bidez.

Kasu horretan, interesdunak frogatu beharko du badirela salbuespenezko inguruabarrak nazionalitatea emateko. Alegatutako salbuespenezko inguruabarrak baloratzea ez dago administrazio prozedurako arau orokorrei lotuta, eta banan-banan baloratzen dira. Interesdunen eskaeraren aldeko salbuespenezko inguruabarrak era askotakoak dira: kulturalak, kirolekoak, zientifikoak, solidarioak, etab.

Bertakotzeko salbuespenezko bidea bada ere, ekainaren 24ko 12/2015 Legeak prozedura berezia eratu du jatorri espainiarreko sefardiei Espainiako nazionalitatea naturazko gutunez emateko. 52/2007 Legeak bezala, oinarri historikoa du, eta haren berezitasuna da salbuespenezko inguruabarrak ez direla libreak, Legeak berak definitzen dituela. Horrela, bada, horren onura jaso nahi dutenek agiri bidez frogatu behar dute –besteak beste– jatorri sefardia dutela eta gaur egun Espainiarekin lotura berezia dutela.

Zalantzarik gabe, bertakotze-prozedurara joaten dira atzerritar gehien. Nazionalitatea eskuratzeko modu horrek interesduna Espainian bizitzea eskatzen du, legez aurreikusitako denboran eta baldintzetan. Hau da, lotura fisikoa du oinarri

Naturalizazio-modu hori araututa dago, eta administrazio-prozedura zehatz eta xehe bati lotuta dago. Prozedura horretan, pertsona interesdunak egiaztatu behar dituen hiru baldintzak baloratzen dira:

• Eskaeraren aurreko legezko, segidako eta segidako bizilekua. Bizileku horrek iraupen desberdina izan behar du, interesdunaren nazionalitatearen edo inguruabar pertsonalen arabera. Nazionalitatea eskuratzeko, bizileku-baimena legezkoa izateko balio duten titulu bakarrak atzerritartasunari buruzko legerian aurreikusitako bizileku-baimenak dira.
• Gizalegezko jokabide ona. Jatorrizko herrialdeko aurrekari penalen ziurtagiria aurkeztuz eta Espainiako agintari eskudunek luzatzen dituzten txostenekin justifikatuko da.
• Espainiako gizartean integratzea. Gaur egun, integrazioaren akreditazioa oso objektibizatuta dago, Cervantes Institutuak kudeatutako proba batzuk gainditzea baita. Hona hemen probak: espainieraren ezagutza eta erabilera eta Espainiako konstituzio- eta gizarte- eta kultura-ezagutzak. Komeni da adieraztea espainierazko probetatik salbuetsita daudela gaztelaniaz hitz egiten duten herrialdeetako nazionalitatea dutenak, zeinak azaltzen baitira Espainiako nazionalitatea bizilekuaren bidez eskuratzeko prozedura arautzen duen Erregelamendua onartzen duen azaroaren 6ko 1004/2015 Errege Dekretuaren 6. artikuluaren 5. apartatuan eta Espainiako nazionalitatea bizilekuaren bidez emateko prozedurak izapidetzeari buruzko irailaren 30eko JUS/1625/2016 Aginduaren 10. artikuluaren 2. apartatuan.

Legezko bizileku-epeak honako hauek dira:

• Hamar urte: epe orokorra.
• Bost urte: errefuxiatu izaera lortu duten pertsonei espainiar nazionalitatea emateko.
• Bi urte: Iberoamerikako herrialdeetako, Andorrako, Filipinetako, Ekuatore Gineako, Portugalgo nazionalitatea dutenentzat edo jatorri sefardia duten pertsonentzat.
• Urte bat: a) Espainiako lurraldean jaio dena, b) Espainiako nazionalitatea aukeraz eskuratzeko eskubidea behar bezala baliatu ez duena, c) Espainiako herritar edo erakunde baten tutoretzapean, zaintzapean edo harreran legez bi urtez jarraian egon dena, baita eskaera egiteko unean egoera horretan jarraitzen badu ere, d) eskaera egiteko unean espainiar edo espainiar batekin ezkonduta urtebete daramana eta legez edo egitez bananduta ez dagoena, eta e) alarguna edo alarguna, edo aitona edo amona espainiarra, baldin bada, baldin eta haiek guztiak, jatorriz, Espainiako ezkontidea edo Espainiako ezkontidea bada, baldin eta Espainiako ezkontidea bada. f) Espainian jaioa bada.

Aipatutako hiru naturalizazio-moduetan (aukera, nortasun-agiria eta bizilekua), hiru baldintza bete behar dira:

• Erregeari leialtasuna eta Konstituzioari eta legeei obedientzia zin edo promesa egitea.
• Aurreko nazionalitateari uko egiten zaiola adieraztea. Ez dute baldintza hori beteko Iberoamerikako herrialdeetako, Andorrako, Filipinetako, Ekuatore Gineako eta Portugalgo nazionalek, ezta Espainiatik etorritako sefardiek ere
• Nazionalitatea eskuratzea Espainiako Erregistro Zibilean inskribatzea.

Nazionalitatea eskuratzeko modu ezohikoa da, interesdunak nazionalitate hori hamar urtez eduki eta erabili izana oinarri hartuta. Baldintzak dira interesdunak fede onez jokatzea Espainiako nazionalitatea edukitzean eta erabiltzean, eta Erregistro Zibilean nazionalitate-titulu bat inskribatuta egotea, nahiz eta titulu hori baliogabetu.

Nazionalitatea inskribatzea Erregistro Zibilaren arduradunak jaiotza-inskripzio nagusitik kanpo egindako erregistro-idazpena da. Erregistroko praktikan, norbaitek Espainiako nazionalitatea eskuratzen duenean, jaiotza-inskripzio bat egiten da, eta, marjinan, Espainiako nazionalitatea eskuratzeko data eta modua jasotzen dira.